Polis

  • Nog nooit leefden we zo lang, zo welvarend en zo vreedzaam als vandaag. Kan dit mooie liedje blijven duren? Doemdenkers verkondigen dat we op de rand van de afgrond staan, cultuurpessimisten dat onze moderne samenleving aan een diepe malaise lijdt.

    In Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat breekt Maarten Boudry een lans voor het vooruitgangsdenken. Hij bestrijdt het wijdverbreide pessimisme en zoekt naar verklaringen voor de doembeelden over klimaat en islamisering, over groeiend racisme en ongelijkheid en over de diepe wanhoop van de westerse mens. Boudry pleit voor de beproefde waarden van wetenschap en verlichting. Doemdenken leidt niet tot daadkracht maar tot fatalisme, terwijl vooruitgangsdenken net wervend is. De wereld stond er nog nooit zo goed voor als vandaag, en we kunnen haar nog veel beter maken.

  • Schubert

    Yves Knockaert

    In zijn korte leven was Franz Schubert veel meer dan de componist van 'De forel' en andere klassieke liederen. Zo zijn er nog clichés aan herziening toe. Schubert was geen artiest die zich volledig liet onderhouden door zijn vrienden, meer dronken was dan nuchter, financieel steeds aan de grond zat, niet wist hoe zijn muziek te verkopen. Yves Knockaert schetst een waarachtig en fascinerend beeld van een van de populairste klassieke componisten. Schubert was een mens van vlees en bloed. Hij verzette zich actief tegen het repressieve regime van Metternich en tegen de censuur. Hij vocht jaar in jaar uit om het operapodium te bereiken, maar mislukte keer op keer omdat de Italiaanse mode over Wenen heerste. Hij had veel respect voor Beethoven, maar moest niet onderdoen voor hem omdat zijn benadering van romantiek compleet anders was. Hij bewoog zich niet buiten zijn burgerlijke milieu, was geen virtuoos, eerder bescheiden en bedeesd, maar tegelijk zo gevoelig en genuanceerd in elke gecomponeerde noot.

  • Wat is de weg, die in het taoïsme centraal staat, en waarom is het zo moeilijk er iets zinnigs over te zetten?

    In vijftig eenvoudig toegelichte citaten uit de klassieke teksten van het taoïsme maken we kennis met de essentie van deze fascinerende en ondanks alles nog steeds springlevende levensbeschouwing.

    Waarom is 'niet-doen' de beste manier om iets te doen? Wat is de plaats van de mens in de natuur en de kosmos? Waren de taoïsten de eerste ecologisten? Wat kunnen we leren van het water en van zuigelingen? Waarom is het nuttig om nutteloos te zijn? Waarom is relativeren zo heilzaam?

    Iedereen die deze pijler van de Chinese cultuur beter wil begrijpen, zal in dit boek veel waardevols ontdekken. Ook al werden de taoïstische klassieken ruim twee millennia geleden samengesteld, ze werken ook vandaag nog inspirerend door hun onconventionele kijk op de werkelijkheid. Het taoïsme is de drager van een universele boodschap, waarin alles draait om vitaliteit en creativiteit, harmonie en geweldloosheid, en het breken met verstikkende conformismen.

    Jan De Meyer (1961) is sinoloog en literair vertaler. Hij bestudeert het taoïsme al bijna veertig jaar en vertaalde onder meer de taoïstische klassieken Liezi en Wunengzi (Nietskunner).

  • Spinoza staat vandaag bekend als de radicale verlichter, de filosoof van vrijheid. Dat is slechts de halve waarheid. Voor de geniale zeventiende-eeuwse Amsterdammer draait namelijk alles rond 'God, de mens en zijn heil'. Van bij het begin gaat het in zijn werk steeds om hetzelfde: is er een weg naar het ware geluk? Spinoza onderscheidt niet één, maar twee dergelijke wegen: de brede religieuze weg voor de massa en het steile pad van de filosofie voor de enkeling. Telkens staat God centraal. Voor de hedendaagse lezer is die obsessie met God en met religie haast onbegrijpelijk. In plaats van Spinoza aan te passen aan de huidige opvattingen, wil Herman De Dijn juist de 'ethisch-religieuze' kern van Spinoza's visie herontdekken.
    />
    Spinoza is een echte anomalie. Hoewel geen christen, is hij een radicale hervormer van het christendom als massareligie. Hoewel een verlichtingsdenker, ontwerpt hij een rationele ethiek die paradoxaal genoeg uitmondt in een filosofische religie. De God van Spinoza is echter niet de God bevestigd in het theïsme en genegeerd door het atheïsme. Het is de God, Natuur, de Oer-bron van een wereld zonder zin of doel. Hoe is heil mogelijk in een dergelijke wereld?

    Herman De Dijn is emeritus hoogleraar moderne filosofie (KU Leuven). In zijn onderwijs en onderzoek stonden vooral Spinoza en Hume centraal. Hij publiceerde talrijke internationale studies over beide denkers. Hij was jarenlang bestuurslid en voorzitter van de Vereniging Het Spinozahuis.

  • Zusters in oorlog Nieuw

    De Tweede Wereldoorlog spaarde niets of niemand. Ook niet de nagenoeg vijftigduizend vrouwen die hadden gekozen voor een leven als zuster in een van de vele kloosters in België. Hun verhaal is nooit eerder verteld. Omdat oorlog een mannenzaak was, schijnbaar veraf van het onzichtbare bestaan van zusters verscholen achter hoge kloostermuren. En toch werd ook hun leven grondig overhoopgegooid. De oorlog bracht angst en twijfel, maar daagde ook uit tot actie en verzet, zoals blijkt uit de unieke verhalen in Zusters in oorlog. Vanuit de kwetsbare en tegelijkertijd invloedrijke positie die vrouwelijke kloosterlingen innamen in de kerk en in de samenleving, wordt voor het eerst een beeld geschetst van hun bijzondere, maar ook herkenbare oorlogservaringen.

    Roeland Hermans is historicus en als publieksmedewerker verbonden aan KADOC-KU Leuven. Hij publiceert over diverse aspecten van de sociale en religieuze geschiedenis van België in de negentiende en twintigste eeuw.

    Kristien Suenens is historica en als onderzoeker en consulent voor het erfgoed van religieuze instituten verbonden aan KADOC-KU Leuven. Haar onderzoek en publicaties focussen op de geschiedenis van het kloosterleven in België in de negentiende en twintigste eeuw.

    Ria Christens is historica en werkt als archivaris en erfgoedbeheerder bij vzw Cultureel erfgoed annuntiaten Heverlee. Ze verricht onderzoek naar en publiceert over de wisselwerking tussen onderwijs, gender en religie in Vlaanderen in de negentiende en twintigste eeuw.

    An Vandenberghe is historica en als archivaris en consulent voor het erfgoed van zorg- en welzijnsorganisaties verbonden aan het Erfgoedhuis | Zusters van Liefde. Haar onderzoek focust op de geschiedenis van vrouwelijke religieuzen, zorg en missiewetenschap in de negentiende en twintigste eeuw.

  • De jonge en onbezonnen Laarmans leert de gehaaide Boorman kennen. De twee mannen smeden een pact en Laarmans laat zich overtuigen om zijn naam te veranderen in Teixeira de Mattos. Samen geven ze het Wereldtijdschrift uit, voluit Algemeen Wereldtijdschrift voor Financiën, Handel, Nijverheid, Kunsten en Wetenschappen. Laarmans en Boorman zoeken gewillige afnemers voor hun veredelde reclameblad. Ze smeren hun enorme hoeveelheden van het Wereldtijdschrift aan. Alles loopt redelijk voorspoedig tot ze honderdduizend exemplaren verkopen aan de firma Lauwereyssen, een zaak in keukenliften geleid door een kordate vrouw met een handicap aan een van haar benen. De vrouw voelt zich bekocht en bij Laarmans neemt de wroeging toe. In Het Been krijgt ook Boorman last van scrupules. Hij probeert zijn geweten te zuiveren.

  • Al bij zijn eerste ontmoeting met de achtjarige Jef raakt Lander Deweer verstrikt in een web van vooroordelen. Jef heeft een zware vorm van het syndroom van Gilles de la Tourette, maar hij vloekt niet en slaat zijn armen niet wild in het rond. Hij ziet er vrij normaal uit. Helemaal anders dan Lander zich op basis van de verhalen van zijn vriend Jan Swerts, de vader van Jef, had voorgesteld. Hij vraagt zich af: ben ik zelf wel normaal? Want waar ligt de grens tussen gek en normaal? En wie beslist tot welk kamp je behoort? Een op de honderd heeft het syndroom van Gilles de la Tourette. In België komt dat neer op een groep van 110.000 mensen, ofwel de bevolking van een stad als Brugge of Leuven. Maar waar zitten ze verstopt? Hoe komt het dat we zo weinig over het syndroom weten en waarom is ons beeld zo karikaturaal? Jef wil later duiker worden. Is die droom bereikbaar? Welke andere mogelijkheden heeft hij?



    Met Jan als gids begint Lander aan een zoektocht naar de grenzen van het normale. Al snel ontspint zich een intrigerende ontdekkingsreis in binnen- en buitenland. Langs Mozart, David Beckham en Robin Williams. Muzikanten, sporters, bedrijfsleiders, fotografen, neurologen, psychiaters, treinbestuurders en - jawel - een duiker met tourette.

  • Villa des Roses

    Willem Elsschot

    In het Parijse pension Villa des Roses is niets wat het lijkt. Mevrouw Brulot baat het verblijf uit met vindingrijkheid en berekening: de scharreleieren verwisselt ze met goedkopere exemplaren, het gezichtspoeder van een oudere gaste vervangt ze door aardappelmeel. Zelf wordt zij echter ook opgelicht, door de heer Martin, die op een dag spoorloos verdwijnt zonder zijn rekening te betalen. En ook de andere pensiongasten trachten zich staande te houden met opportunisme. Zo is er de Duitser Grünewald, die het jonge dienstmeisje Louise verleidt en zwanger maakt. Na haar abortus verlaat hij haar voor een ander, waarna zij gebroken achterblijft. Villa des Roses is de eerste roman van Willem Elsschot, waarmee hij meteen zijn reputatie vestigde: onvergetelijke personages, een flitsende stijl en onnavolgbare ironie.

  • Het ware leven

    Alain Badiou

    Jongeren hebben een nieuwe wereld voor zich. Nu aan oude tradities en hiërarchieën steeds minder belang wordt gehecht, lijken de mogelijkheden legio. Jonge mensen moeten zich bewust worden van deze nieuwe toestand en de moed vinden om samen hun vrijheid aan te wenden. Socrates werd ervan beschuldigd de jeugd te corrumperen. Als de filosofie daartoe in staat is, moet ze de jongeren aanzetten om weg te blijven van de platgetreden paden en nieuwe wegen te verkennen. Weg van het lege marktdenken of het terugverlangen naar oude goden en ongelijkheden, op zoek naar het ware leven.



    De eenentachtigjarige Alain Badiou houdt een bevlogen pleidooi, gericht aan de jeugd. In drie hoofdstukken, voor iedereen, maar in het bijzonder voor de jonge mannen en vrouwen van nu, roept hij op om de wereld te veranderen.



    Vertaald door Piet Joostens.

  • Elke dag worden we overstelpt met meningen, argumenten, standpunten. Velen onder ons doen zelf mee aan de opiniestrijd: in het café, aan de ontbijttafel of op sociale media. Wij proberen anderen te overtuigen, en anderen ons. Maar wat zijn de valkuilen van ons denken? Welke retorische trucjes gebruiken slimme overtuigers om indruk te maken? Welke argumenten klinken redelijk, maar zijn bij nader inzien kletspraat? Al sinds Aristoteles speuren filosofen naar denkfouten en drogredenen. Alleen zijn die oude lijstjes niet aangepast aan onze moderne tijd. Ze zijn aan herziening toe.

    In Alles wat in dit boek staat is waar (en andere denkfouten) leggen Maarten Boudry en Jeroen Hopster denkfouten bloot waaraan we ons allemaal weleens bezondigen. Dat levert verfrissende analyses en prikkelende inzichten op. En ook een reeks nieuwe concepten: van de wij-bak tot neusdrukken, van wafelijzermoraal tot het applausargument. Wie deze fijne selectie van denkfouten tot zich neemt, is een stuk beter gewapend in de moderne opinieoorlog.

    Maarten Boudry (1984) is wetenschapsfilosoof en is verbonden aan de UGent. Hij studeerde in New York en Wenen. Zijn spraakmakende opiniestukken verschenen in NRC Handelsblad, De Standaard, De Morgen, Filosofie Magazine, The New York Times (The Stone), Trouw en de Volkskrant. Met filosoof Massimo Pigliucci stelde hij de bundel Science Unlimited? (2018) samen, over de grenzen van de wetenschap. In 2019 verscheen het succesvolle Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat.

    Jeroen Hopster (1987) is een Nederlandse filosoof en schrijver. Hij studeerde in Amsterdam, Edinburgh, Melbourne, Harvard en promoveerde in 2019 aan de Universiteit Utrecht op een proefschrift over evolutie en ethiek. Momenteel doet hij in Graz onderzoek naar klimaatonzekerheid. Hopster is redacteur van Wijsgerig Perspectief, voormalig redacteur van Filosofie Magazine en schrijver van populair filosofische boeken. In 2013 won hij de essayprijs van de Academische Boekengids en in 2015 werd hij genomineerd voor de Jan Hanloprijs klein.

  • Niemandsland

    Jan Hunin

    Sinds de door Rusland gesteunde rebellen in de zomer van 2014 vlucht MH17 neerschoten, is het Donetsbekken ondergedompeld in een uitzichtloze oorlog. Het gebied is al lang niet meer van Oekraïne, maar bij Rusland hoort het ook niet, wat de ellende alleen maar vergroot. De bewoners lijken het zich niet echt aan te trekken; ze hebben in hun geschiedenis al zoveel meegemaakt dat ze dit er ook nog wel bij kunnen nemen. Op de vraag hoe het gaat, antwoorden ze, niet zonder de nodige ironie, dat alles normaal is: `Het is geweldig hier, maar niemand is jaloers.'

    Met dezelfde dosis relativisme trekt Jan Hunin, vijf jaar nadat hij er de oorlog versloeg, door een gebied waar westerse journalisten al lang niet meer welkom zijn. Het levert een tragikomisch avontuur op waarin bijna alles fout loopt wat maar fout kan lopen.

    Jan Hunin (1968) is een Belgische historicus en reporter die al bijna een kwarteeuw in Polen woont. Hij werkte als correspondent voor De Standaard, Het Parool en de Volkskrant. In 2019 verscheen zijn vluchtelingenepos Dit land is mijn land.

  • Richard Wagner

    Freddy Mortier

    Hoe we vandaag naar opera, kunst en kunstenaars kijken is mee bepaald door Richard Wagner. Eind negentiende eeuw bracht Wagner de wereld in vervoering met totaalkunst. Met zijn opera voor het volk had hij even heftige voor- als tegenstanders. Dat is nog steeds zo. Vanuit een diepe passie voor Wagner probeert Freddy Mortier te begrijpen wat de componist dreef, hoe hij dacht en waarom zijn opera's zoveel mensen blijven fascineren. De tijd waarin hij werkte, zat vol woeste politieke en culturele veranderingen. Wagner zelf was een vat vol tegenstrijdigheden: geniaal, visionair, antisemitisch, militant, veeleisend, ijdel. Freddy Mortier toont hoe Wagner zichzelf oversteeg en wat meesterwerken als Parsifal, Die Meistersinger von Nürnberg of Der Ring des Nibelungen vandaag voor ons kunnen betekenen.

    Freddy Mortier (1958) studeerde aan de Universiteit Gent en aan de Sorbonne. Hij doceert ethiek aan de Universiteit Gent en publiceert voornamelijk over (bio-)ethische onderwerpen. Hij heeft ook boeken over godsdienstfilosofie en over filosoferen met jongeren geschreven. Hij is de pro-vicerector van de Universiteit Gent en staat er aan het hoofd van een centrale eenheid die het universiteitsmuseum (GUM), de plantentuin en het archief overkoepelt.

  • Kunnen we zonder illusies? Niemand wil in een totale waanwereld leven, maar de waarheid kan ook kwetsen en verontrusten. Mag je haar niet af en toe wat geweld aandoen? Maarten Boudry vraagt zich af of er nuttige illusies bestaan, uitgekiende en doordachte wanen, heilzaam voor lichaam en geest. Wat is er mis met een placebopil, als je er beter van wordt? Of met geloof in het hiernamaals, als dat je gelukkig maakt? Kan ook zelfoverschatting nuttig zijn? Presteer je niet beter op je werk en op het speelveld als je gelooft dat je zult winnen? Maarten Boudry vertelt in Illusies voor gevorderden op meeslepende wijze hoe wetenschap veel van onze illusies over onszelf en de wereld heeft ontnomen. Kunnen we al die kennis wel aan? Mogen we onszelf en elkaar heilzame leugens aanpraten? Of zijn ook gevorderde illusies gevaarlijk? De waarheid vindt in Maarten Boudry een vurig en eloquent pleitbezorger. In een wereld van religieus fundamentalisme en financiële luchtbellen verwoordt hij de vragen die we ons vandaag moeten stellen.

    MAARTEN BOUDRY
    (1984) is wetenschapsfilosoof en is verbonden aan de UGent. Hij werkte in New York en Wenen. Zijn opiniestukken verschenen in De Standaard, De Morgen, Filosofie Magazine, The New York Times (The Stone), Trouw en de Volkskrant. Samen met Johan Braeckman schreef hij het bekroonde boek De ongelovige Thomas heeft een punt (2011). Samen met filosoof Massimo Pigliucci stelde hij de bundel The Philosophy of Pseudoscience (2013) samen.

  • Wolfgang Amadé

    Yves Knockaert

    Wolfgang Amadé, zo tekende Mozart zijn brieven. Op basis van zijn correspondentie schetst Yves Knockaert het verrassende portret van Mozart, ontdaan van de mythe. Mozart was een geniaal componist, maar tegelijk een gewone mens met leuke en minder aangename karaktertrekken. Uit zijn leven en zijn brieven komt ook een man naar voren die een kind van zijn tijd was. Iemand die vrij wilde zijn ten koste van alles. Zijn persoonlijke visie op wat muziek moet zijn heeft Mozart uitgebreid beschreven in zijn brieven. Yves Knockaert geeft een totaalbeeld van Mozart en slaagt er wonderwel in om de originaliteit en de blijvende schoonheid van zijn muziek te beschrijven. Wolfgang Amadé gaat niet over de bovenaardse Amadeus, maar over de mens die Mozart geweest is. Net zoals zijn muziek op een authentieke manier wordt uitgevoerd, beschrijft Yves Knockaert in Wolfgang Amadé het leven van Mozart op een authentieke en op feiten gebaseerde wijze.

    YVES KNOCKAERT (1954), musicoloog, is als onderzoeker verbonden aan het Lemmensinstituut en is momenteel ook diensthoofd Internationalisering (LUCA). Hij werkte bij Radio 3(de voorloper van Klara), schreef concertinleidingen en brochures, geeft lezingen over klassieke en nieuwe muziek, en publiceerde in tal van tijdschriften en boeken. Hij bereidt een doctoraatsonderzoek voor over de muziek van Wolfgang Rihm (KU Leuven & LUCA).

  • Verman je

    Filip Rogiers

    `Waarom we niet gelukkig kunnen zijn? Het stond als een lichtreclame aan de binnenkant van zijn achterhoofd te lezen. Het leek de titel van een bestseller, van het soort waarvan magazines en bookstores in deze onzekere, naar antwoorden snakkende tijden uitpuilden. Absurde overvloed, verman je.'

    De vierendertigjarige Hofman snakt naar verandering. Jarenlang heeft hij leerkrachten met een burn-out begeleid tot hij zichzelf een feilloze mensenkennis toedichtte. Die overmoed doet hem struikelen. Maar Hofman krijgt een tweede kans. Zijn leven neemt een hoge vlucht dankzij het vooruitzicht op een goed betaalde baan en door de ontmoeting met een vrouw, Anita. Hofman laaft zich aan de illusie van de perfect match, acht zichzelf een meester in cartesiaanse precisie in werk en relatie. Tot de werkelijkheid met hem begint te dollen en hem genadeloos teruggooit op die ene vraag: is zijn leven iets anders dan een langgerekt vluchtmisdrijf ?
    'Verman je' is het verhaal van een even onvergetelijke als vreselijke liefde. Na zijn prozadebuut 'Nauwelijks lichaam' bewijst Filip Rogiers met deze roman opnieuw dat hij als geen ander kan schrijven over wat ons leven mooi maakt, en onmogelijk.

    FILIP ROGIERS
    (1966) debuteerde in 1998
    in het Nieuw Wereld Tijdschrift. Hij stond in de verhalenbundel Mooie jonge honden. Nieuw Vlaams literair talent (2003) en
    is de auteur van het essay Eigen schuld eerst. Wat we niet willen horen over extreem-rechts
    in Vlaanderen (2001) en van Buurtpatrouille. Hoe Vlaanderen aan een nieuwe eeuw begint (2004). Zijn verhalenbundel Nauwelijks lichaam (2011) werd bekroond met de Debuutprijs
    2012. Het poëzietijdschrift
    Het Liegend Konijn publiceerde eerder gedichten van zijn hand.

  • Lichtmeters

    Ruth Lasters

    Wie Ruth Lasters' tweede bundel openslaat, belandt in een zacht verlichte loketzaal zonder wachtrijen. Ieder gedicht uit Lichtmeters is een schuiflade waarin mensen uit alle tijden en situaties zichzelf proberen achter te laten voor elkaar. Het heden is er slechts een flinterdunne loketruit waar de dichter olijk tegen tikt, tot ze breekt en iedereen
    onverhuld oog in oog staat met elkaar.

    RUTH LASTERS (1979) schrijft poëzie, columns en romans.
    Haar dichtbundel Vouwplannen werd bekroond met de prijs van Het Liegend Konijn 2009. In 2015 ontving ze de gedeelde Türingprijs. Naast het schrijven werkt ze als zorgcoördinator in het interculturele hart van Borgerhout.

  • In Gedichten voor de kleine reus gaat Peter Holvoet-Hanssen op zoek naar 'muziekdoosgedichten' die schoonheid én sluipend gif bevatten. De gedichten zijn intiem maar onheil rukt op, in de gedaante van een vernietigende reus die aan de einder verschijnt. Een troubadour zal Goleman tegemoet gaan, enkel gewapend met woordentover. Met Gedichten voor de kleine reus begint Peter Holvoet-Hanssen aan een nieuw en wonderlijk poëzieproject. De bundel is ook een eerbetoon aan kleine reuzen als Paul van Ostaijen en Louis Paul Boon.

  • De uiterst veelzijdige Spinoza (1632-1677) blijft ons inspireren. Wat als je vandaag door Spinoza's lens naar de wereld zou kijken? Filosofe Tinneke Beeckman toont hoe Spinoza eerder voor ons lijkt te schrijven dan voor zijn tijdgenoten.

    Hoe sluit Spinoza's filosofie van lichaam en geest aan bij ideeën over meditatie en mindfulness? Hoe staat zijn naturalisme tegenover Darwins evolutietheorie?
    Spinoza verdedigt de democratie. Wat betekenen zijn inzichten dan voor hedendaagse protestbewegingen? Spinoza was ook een uitgesproken voorstander van de vrijheid van denken. Welke visie had hij op de relatie tussen Kerk en Staat, geloof en politiek, mogelijke censuur en vrije meningsuiting? En hoe kan de politiek zich het best tot de moraal verhouden? Niet het minst is Spinoza een filosoof van passies. Niets menselijks lijkt hem vreemd. Wat leert hij over seksualiteit? Vrouwen en holebi's lijken gelijke rechten te hebben, maar toch staan ze onder druk. Hoe ga je daarmee om? En hoe benader je conflicten in passionele relaties?

  • Pallieter

    Felix Timmermans

    In een paradijselijk landschap geniet Pallieter als een nieuwe Adam gulzig van het leven. Op een dag ontmoet hij zijn Eva, die Marieke blijkt te heten. Zij houden van elkaar en hun liefde wordt bezegeld met een drieling. Wanneer zijn ongerepte vallei aan de industrie en het grote geld wordt geofferd, trekt Pallieter met zijn gezin de wijde wereld in.
    Pallieter (1916) is een verrukkelijke ode aan de natuur, het volle leven en de universele broederschap. Na honderd jaar heeft het boek nog niets aan ontroering en aanstekelijkheid ingeboet. Timmermans' verzet tegen burgermaniertjes, eigenbaat en duf conformisme is zelfs krachtiger dan ooit.

  • Dictators

    Chams Eddine Zaougui

    De droom van de Arabische Lente is uit elkaar gespat. Sinds het uitbreken van de volksopstanden in 2011 gaat het van kwaad tot erger in de regio. Syrië, Irak, Jemen en Libië zijn veranderd in een lappendeken van rivaliserende stammen en sektes. In Egypte is opnieuw een dictator aan de macht, generaal Sisi, een Arabische Napoleon. En de terreurgroep Islamitische Staat heeft zich als een kwaadaardig en taai gezwel in het hart van het Midden-Oosten genesteld. Misschien zat er toch een kern van waarheid in de sombere waarschuwingen van Arabische dictators. Zonder hun harde hand zou er zeker chaos uitbreken. De Arabische wereld is gewoonweg niet klaar voor democratie.

    In Dictators. Een Arabische geschiedenis toont Chams Eddine Zaougui aan dat die voorstelling van de Arabische Lente misleidend is. De Arabische dictators proberen koste wat het kost te overleven, met vreselijke gevolgen. De regio is veranderd in een mijnenveld, waarin de democratie zeer moeizaam gedijt. Het probleem van de Arabische opstanden, zo blijkt uit deze tour d'horizon van de Arabische Lente, is het probleem van veel revoluties: als mensen hunkeren naar radicale veranderingen zijn ze het minst in staat om die snel tot stand te brengen.

  • Thomas More

    Peter Ackroyd

    Peter Ackroyd beschrijft op meesterlijke wijze het leven en werk van Thomas More (1478-1535), de patroonheilige van politici en een van de markantste figuren uit de westerse geschiedenis. Deze biografie van More is bovendien een verbluffende evocatie van de woelige zestiende eeuw, die ook voor ons alles heeft veranderd.

    More was een complex, veelzijdig en moedig man die in zijn tijd de geesten beroerde en de verbeelding prikkelde. Hij was een kampioen van het humanisme, samen met zijn vriend Erasmus, die De lof der zotheid aan hem opdroeg. Als gezant van de Britse koning Hendrik VIII bezocht hij de Lage Landen. Later werd hij Hendriks rechterhand en strekte zijn politieke invloed zich uit over heel Europa. More, die weinig uren slaap nodig had, was ook geleerde en schrijver. In de beruchte satire Utopia, over de ideale niet-bestaande eilandstaat, leverde hij commentaar op het reilen en zeilen in Europa. Toen Hendrik VIII wilde scheiden van zijn vrouw Catharina van Aragon, die hem zes dochters had geschonken maar geen zoon, ontstond er een conflict met de paus. Thomas More, die een vurig katholiek was, weigerde zijn steun aan Hendrik VIII te geven en werd op een zomerdag in 1535 onthoofd. Vier eeuwen later werd hij daarvoor heilig verklaard.

  • 'Iedereen heeft twee vaderlanden, het zijne en Frankrijk', placht men te zeggen. En nog steeds is La douce France een trekpleister voor ontelbare bezoekers en voor expats die er van hun pensioen komen genieten. Merkwaardig genoeg zijn de Fransen zelf ten prooi aan een gevoel van rien ne va plus, ondanks de vele troeven van hun land. Frankrijk heeft hervormingen nodig, maar pogingen daartoe worden prompt gesaboteerd. Het land van de Revolutie komt nu op straat om alles bij het oude te houden; de Fransen zijn tegelijk opstandig en conservatief. Mia Doornaert peilt naar de diepere oorzaken van de malaise in een land met een zo glorieus verleden en een nog steeds benijdenswaardig heden. Ze houdt van Frankrijk, ze heeft er gewoond en gewerkt. Haar meeslepende verhaal - van de monarchie tot de revolutie, van Charles de Gaulle tot François Hollande, van de Belle Epoque tot het einde van de exception française - doorweeft ze met eigen ervaringen en ontmoetingen. Hoe dicht we in Europa ook bij elkaar wonen, elke natie is anders, want ze is de vrucht van een verschillend verhaal van gedeelde dromen, passies en herinneringen. Het verhaal van Frankrijk, verteld in De ontredderde republiek, is rijk en onstuimig.

  • Hazim Kamaledin is dood. Vermoord door terroristen of omgekomen tijdens een Amerikaans bombardement. Niemand weet er het fijne van. Tijdens de dictatuur van Saddam Hoessein was Hazim de alom geprezen regisseur van het bekroonde Schoonheid raast in mij tot ik sterf. Met die film nam hij Saddam op de korrel, tot de censuur er zich mee bemoeide en er een zoetsappig promotieverhaal van maakte. Tijdens zijn leven had Hazim Kamaledin niet veel vrienden. Maar nu hij er niet meer is, valt het aantal vrienden niet meer te tellen. En net nu begint zijn familie ruzie te maken over de plek waar hij, de ketter (en links op de koop toe), begraven zou moeten worden.

    Schoonheid raast in mij tot ik sterf is een wonderlijke roman waarin Hazim Kamaledin - de schrijver die gezond en wel in leven is - toont hoe fictie sterker kan zijn dan de werkelijkheid. Alles in de wereld van Schoonheid raast in mij tot ik sterf wordt door de oorlog tot as herleid, behalve de herinnering aan wat ooit menselijkheid was en de humor waarmee Hazim Kamaledin het lot van zijn dode dubbelganger beschrijft.

  • Hoe moet je leven en denken? Rusteloos zocht Michel de Montaigne (1533-1592), door velen beschouwd als de eerste echt moderne mens, naar een antwoord op deze vraag. Alexander Roose beschrijft op meeslepende wijze hoe Montaigne tegenslag en ontgoochelingen overwon, en wat wij van hem kunnen leren.

    Michel de Montaigne schreef niet voor ons. Hij begon zijn gedachten te noteren om greep te krijgen op zichzelf. Zijn Essays behoren tot de boeiendste filosofische teksten ooit. Montaigne leefde in een tijdperk van wetenschappelijke omwentelingen, godsdienstoorlogen en politieke instabiliteit. Zijn 'probeersels' zijn een therapie, een zelfportret en een publieke bekentenis. De gentleman-filosoof denkt na over het goede leven en probeert koortsachtig inzicht te krijgen in zijn eigen bestaan. Hij dialogeert daarom met filosofen uit de oudheid - stoïcijnen, sceptici, epicuristen - voor wie filosofie altijd meer was dan een theorie. Want moedig en waarachtig leven, dat wil Montaigne.

empty