• Verweven leven

    Merlin Sheldrake

    `Verweven leven' is Merlin Sheldrake's nieuwste boek over het kleinste leven. Schimmels behoren tot de eerste levensvormen op aarde. De meeste mensen kennen schimmels als bovengrondse paddenstoelen, maar het merendeel van de schimmels leeft ondergronds of zweeft in de lucht en is daar essentieel voor andere levensvormen.
    In `Verweven leven' laat Merlin Sheldrake ons de wereld zien vanuit het standpunt van de schimmel. Dat op het eerste gezicht eigenaardige perspectief biedt een prachtige manier om te kijken naar het leven op onze planeet. Met Sheldrake als gids maken we kennis met gist,
    psychedelica, schimmels die insecten binnendringen, het grootste organisme ter wereld en de complexe netwerken van het `wood wide web'. Hoe meer we te weten komen over schimmels en de rol die ze spelen in de natuur, des te meer wordt ons begrip over leven, het concept individualiteit en zelfs onze opvatting over intelligentie op zijn kop gezet.

  • Stel, je bent een virus Nieuw

    Onvoorstelbaar lang voordat er mensen waren, bestonden er al virussen op aarde. Het zijn meer dan ziekmakers: er zijn ook virussen die je juist gezond helpen houden, en ze spelen een essentiële rol in de evolutie van het leven, de ecologie van de planeet, en de menselijke geschiedenis. Wetenschapsschrijver Bart Braun brengt je in dit handzame en humoristische boekje up to speed over de invloed van virussen op de atmosfeer, batterijen die door virussen gebouwd zijn, duizenden jaren oude virussen die ineens ontdooiden en hun gastheer ziek gingen maken en nog veel meer. En passant houd hij een pleidooi voor een jaarlijkse coronadag, een wereldwijd gastherenonderzoek en, het belangrijkste: menselijke bescheidenheid.



    Bart Braun (1979) is hoofd wetenschapscommunicatie bij Naturalis. Eerder schreef hij 'Nieuwe Dieren' en 'Wat de Weegschaal niet vertelt' (Nieuw Amsterdam).

  • Metazoa

    Peter Godfrey Smith

    • Spectrum
    • 12 November 2020

    Een duik in het ontstaan van het bewustzijn van dieren
    'Leerzaam, spannend en vermakelijk.' ★★★★★ de Volkskrant
    'Door verslag te doen van zijn persoonlijke observaties in de diepzee vloeien filosofie- en biologieles overtuigend in elkaar over.' ★★★★★ Trouw
    Hoe ontstond uit de materie van het lichaam een bewustzijn? Of het nu gaat om haaien, koralen, octopussen, garnalen, vissen of de mens: allemaal kunnen ze (in verschillende mate) denken. Maar hoe is dat ontstaan? In dit boek duikt wetenschapsfilosoof en diepzeeduiker Peter Godfrey-Smith letterlijk en figuurlijk in de evolutie van het bewustzijn.
    Waar Godfrey-Smith zijn vorige boek Buitengewoon bewustzijn specifiek keek naar het bewustzijn van de octopus, kijkt hij nu naar dieren in het algemeen. Al voert zijn voorliefde voor duiken ons ook ditmaal herhaaldelijk de diepte in. Levendige beschrijvingen van ontmoetingen met dieren worden afgewisseld door de laatste inzichten uit de biologie en technologie, evenals filosofische reflecties. Het resultaat is een rijk en levendig verhaal dat het mysterie van het dierenbewustzijn verklaart op heel toegankelijke en meeslepende wijze.
    Over Buitengewoon bewustzijn:
    'Fascinerend boek.' – Robbert Dijkgraaf
    'Een van de grootste puzzels van organisch leven is hoe en waarom bepaalde diersoorten zelfbewust worden. Peter Godfrey-Smith gebruikt de octopus als portaal naar nietmenselijk bewustzijn, en dat doet hij vol gevoel en kennis uit de eerste hand.' – Frans de Waal
    'Briljant … De schoonheid van Godfrey-Smiths boek zit in zijn heldere schrijfstijl. Hij bewijst dat deze vreemde, beeldschone wezens meer op ons lijken dan we bereid zijn toe te geven.' – The Guardian

  • In `Geroezemoes in het gras' laat Dave Goulson zien hoe prachtig de natuur in al haar verschijningsvormen is, maar ook hoe kwetsbaar. Hij verlangt ernaar een stuk grond te bezitten dat hij naar believen kan beheren, alsof het zijn eigen natuurreservaat is. Zijn oog valt op een vervallen huis in het Franse dorp Épenède, in de Charente.
    Hij richt het zo in dat het een paradijs wordt voor alle insecten en kleine dieren die in en om het huis leven. In `Geroezemoes in het gras' leidt hij ons daar rond. Op hartverwarmende wijze vertelt Goulson hoe een doodskloppertje zijn partner vindt, wat de rol van een gewone huisvlieg is, waarom vlinders stippen op hun vleugels hebben en hoe waterjuffers de liefde bedrijven.

  • Dave Goulson gaat in 'De vlucht van de hommel' op zoek naar zeldzame hommels. Eerder verschenen het hartverwarmende 'Een verhaal met een angel' en het charmante 'Geroezemoes in het gras'. Zijn reis begint dicht bij huis: van de ongerepte wildernis van de Britse Salisbury Plains tot de uitgestrekte kuststroken van de Schotse Hebriden. Daarna reist hij door naar Polen, Patagonië, Californië en Ecuador. Goulson is de ideale reisgenoot, of hij nu op de Engelse vlakten de grote gele hommel volgt of in de Ecuadoriaanse jungle op orchideebijen jaagt. Zijn kennis, humor en diepe liefde voor de natuur zijn aanstekelijk.
    Goulson onthult de geheime verblijfplaatsen van hommels, die zich vaak vlak onder onze neus bevinden, of op plekken waar we ze totaal niet verwachten, zoals op verlaten industrieterreinen, op trainingscircuits van crossmotoren of in verlaten tuinen. Tegenwoordig zijn dit de plekken waar hommels het best gedijen; zonder de aanwezigheid, de bemoeienis of het ingrijpen van de mens. Met zijn wetenschappelijke expertise en passie voor het behoud van de natuur toont Goulson de ongelooflijke veerkracht van de natuur en de schoonheid die opduikt op de meest verrassende plekken.

  • Vogels zijn verbluffend intelligente wezens. Diezelfde papegaaien die ons het woord 'papegaaien' hebben bezorgd, praten ons niet alleen na, maar blijken te kunnen antwoorden, rekenen en spellen. Sommige kraaiensoorten lossen ingewikkelde puzzels op en maken ingenieuze werktuigen.
    Vogels vertonen indrukwekkende sociale vaardigheden. Ze bedriegen en manipuleren. Ze spelen luistervink. Ze hebben een groot gevoel voor rechtvaardigheid. Ze geven cadeautjes. Ze spelen. Ze plagen. Ze delen. Ze onderhouden sociale netwerken. Ze rivaliseren om status. Ze troosten elkaar. Ze onderrichten hun jongen. Ze chanteren hun ouders. Ze waarschuwen elkaar voor gevaar. Ze verzamelen zich bij een dode soortgenoot. En misschien rouwen ze zelfs.
    Baanbrekend nieuw onderzoek heeft niet alleen aangetoond dat sommige vogels zich kunnen meten met de hogere primaten en zelfs de mens, maar ook dat ze daarnaast over geheel eigen vormen van genialiteit beschikken: wie van ons heeft het imitatietalent van de spotlijster of het navigatievermogen van de roodborst? Veel vogels hebben net als wij een relatief groot brein voor hun lichaamsomvang, met hoge aantallen neuronen en verbindingen waar dit telt. Het vogelbrein mag dan klein lijken, het is tot grootse dingen in staat.
    In De genialiteit van vogels doorkruist Jennifer Ackerman de wereld naar de plekken waar het allemaal gebeurt - de onderzoekscentra op Barbados en Nieuw-Caledonië, de koolmezengemeenschappen van het Verenigd Koninkrijk, de prieelvogelhabitats van Nieuw-Guinea, de gehavende Amerikaanse oostkust vlak na de orkaan Sandy en de opwarmende bergstreken van Centraal-Virginia en het westen van de VS - en duikt ze in de laatste ontdekkingen rond het vogelbrein, die een nieuw licht werpen op de essentie van intelligentie.
    Haar verhaal, wetenschappelijke verkenning en reisverhaal ineen, verschaft ons een nieuwe blik op de uitzonderlijke talenten van vogels en op wat ze ons kunnen vertellen over onze veranderende wereld.

    Jennifer Ackerman (1959) schrijft al bijna dertig jaar over wetenschap, natuur en biologie. Ze publiceert regelmatig in Scientific American, National Geographic en The New York Times.

    'Een heerlijk prikkelend en onderhoudend boek. Jennifer Ackerman biedt een meesterlijk overzicht van het onderzoek dat ons begrip van cognitie bij vogels in de afgelopen twee decennia drastisch heeft veranderd. De genialiteit van vogels is belangrijk om wat het ons vertelt over vogels, maar ook over het menselijk vernuft dat betrokken is bij het ontrafelen van de raadsels van het vogelbrein. Het is een boek vol kennis en verwondering en een bevestiging van de verbluffende complexiteit van onze wereld.' - Wall Street Journal

    'De genialiteit van vogels is niet alleen leuk voor experts en vogelfans. Ook voor de terloopse lezer vallen er genoeg verrassende en wonderlijke feiten uit op te pikken.' The Times

  • In 1971 woont Annie Dillard, schrijfster van `Pelgrim langs Tinker Creek', een jaar in de Amerikaanse staat Virginia, in een vallei waardoor de rivier Tinker Creek stroomt. Bijna dagelijks zwerft ze langs de oevers, waar haar geen detail ontgaat. Energiek en bezield vertelt ze in haar boek over de vaak genadeloze natuur in en rond de rivier en laat ze zien hoe gedurende de seizoenen alles onophoudelijk aan verandering onderhevig is. Ze dwingt de lezer voortdurend naar de details te kijken, en confronteert hem aldoor met het mysterie, de schoonheid én de wreedheid van het leven. En dat is meteen de grootste les van Dillards proza: dat we niet los van de natuurlijke wereld leven, maar er deel van uitmaken.
    /> Het met de Pulitzer Prijs bekroonde `Pelgrim langs Tinker Creek; is een subliem poëtisch essay, een zoektocht naar de betekenis van het leven en een natuurklassieker van jewelste.

  • Een duik in de fascinerende belevingswereld van de octopus en het ontstaan van het bewustzijn
    'Fascinerend boek.' – Robbert Dijkgraaf
    Het bewustzijn wordt vaak gezien als iets waarmee de mens zich onderscheidt van dieren. Onze intelligentie en ons denkvermogen hebben de mens boven aan de evolutionaire ladder geplaatst en in de zoektocht naar intelligent leven richten we onze blik steevast naar de sterren. Maar volgens wetenschapsfilosoof Peter Godfrey-Smith moeten we dit veel dichter bij huis zoeken: bij de octopus.
    Octopussen hebben net als de mens een groot zenuwstelsel en vertonen complex gedrag dat misschien nog wel complexer is dan het onze. Sterker nog, de acht tentakels van een octopus leiden een volkomen eigen leven: ze proeven, voelen en bewegen uit zichzelf. In Buitengewoon bewustzijn gaat wetenschapsfilosoof en diepzeeduiker Peter Godfrey-Smith in op de vraag hoe de natuur zich bewust is geworden van zichzelf. Zijn zoektocht naar het prille begin van het bewustzijn leidde hem naar de koppotigen en de evolutie van een eigen, uniek bewustzijn, dat zich parallel aan dat van de mens ontwikkelde. Godfrey-Smith brengt het buitengewone bewustzijn van deze opmerkelijke wezens in kaart en geeft daarmee een indringende nieuwe kijk op de intelligentie van de octopus – die meer op ons lijkt dan we denken.
    'Een van de grootste puzzels van organisch leven is hoe en waarom bepaalde diersoorten zelfbewust worden. Peter Godfrey-Smith gebruikt de octopus als portaal naar niet-menselijk bewustzijn, en dat doet hij vol gevoel en kennis uit de eerste hand.' – Frans de Waal
    'Briljant … De schoonheid van Godfrey-Smiths boek zit in zijn heldere schrijfstijl. Hij bewijst dat deze vreemde, beeldschone wezens meer op ons lijken dan we bereid zijn toe te geven.' – The Guardian

  • Heer der planten

    Carlos Magdalena

    In Heer der planten ontmoeten we Carlos Magdalena, een man met een missie. Hij wil zoveel mogelijk zeldzame en bedreigde plantensoorten van de ondergang redden en ze uit de klauwen van dieven houden die in opdracht van rijke verzamelaars opereren. Hij reist af naar de meest afgelegen en gevaarlijke gebieden te wereld - van het hooggebergte van Peru en de geïsoleerde Mascarenen in de Indische Oceaan naar de outback van Australië - om stekken te nemen voor de kweekkassen in Kew Gardens, waar hij ze met ingenieuze bestuivings- en propagatietechnieken laat floreren. Van de[Nymphaea thermarum, 's werelds kleinste waterlelie, tot de bedreigde Ramosmania rodriguesii, Carlos Magdalena is befaamd om zijn vermogen deze betoverende en delicate planten weer tot leven te wekken en ze voor uitsterven te behoeden. Heer der planten is een inspirerend verhaal van een man die er werkelijk alles aan doet om zijn geliefde planten te behouden en beschermen. Hij laat ons kennismaken met het belang van onze botanische tuinen, met de noodzaak van wetenschappelijk onderzoek, maar bovenal met de pracht en bijzonderheden van ons kwetsbare plantenrijk.

  • De kale aap

    Desmond Morris

    De kale aap van Desmond Morris, een van de beroemdste en belangrijkste boeken van de twintigste eeuw, viert zijn vijftigste verjaardag. Morris heeft onschatbare invloed gehad op de manier waarop de mens naar zichzelf kijkt. Het idee dat de mens een diersoort is, maakt mensen nog steeds ongemakkelijk. Morris was een van de eersten die het zag.

    In zijn voorwoord bij de nieuwe vertaling van deze jubileumeditie beschrijft Midas Dekkers wat het boek voor hem heeft betekend, waaraan het zijn reputatie te danken heeft, en ook waarom het een nieuwe titel heeft gekregen.

    `Een boek dat je leven verandert.' - Sunday Times

  • In 'Een verhaal met een ange'l laat Goulson zien hoe belangrijk én intrigerend de hommel is. Na het lezen van dit boek zul je de hommel met heel andere ogen bekijken.Dave Goulson is van jongs af aan gefascineerd door de natuur. Zijn eerste ontmoetingen met de dierenwereld zijn nog vrij klungelig: hij elektrocuteert per ongeluk zijn lievelingsvissen en als hij na een regenbui zijn hommels wil drogen, steekt hij ze in brand. Zijn jeugdige fascinatie richt zich met name op de hommel en zet hem aan tot jarenlang onderzoek naar deze `charismatische tijgers' van de insectenwereld, die met uitsterven worden bedreigd.

  • Ijzeren wil

    Sander Voormolen

    Je hebt van die mensen die tot het uiterste gaan. Ze duiken tweehonderd meter diep met alleen hun longen volgezogen met lucht. Ze laten zeventien degens in hun keel zakken om een nieuw wereldrecord neer te zetten. Of ze lopen schijnbaar zonder angst over een dunne staalkabel, honderden meters boven de grond.
    Deze durfals zoeken de grenzen op van het menselijk kunnen. Hun extreme wilskracht en doorzettingsvermogen stellen hen in staat verder te gaan dan anderen. Bovendien beschikken ze over een perfecte lichaamsbeheersing.
    Via de prestaties van deze mensen zijn wetenschappers veel nieuwe dingen te weten gekomen over de normale menselijke fysiologie. De inzichten uit de extremen krijgen nu langzaam hun toepassing in de geneeskunde.
    In IJzeren wil maakt de lezer kennis met tientallen bijzondere mensen met uitzonderlijke lichamelijke vermogens. Wat bezielt hen, hoe spelen ze het klaar en wat kunnen we van hen leren?

    Sander Voormolen (1969) is wetenschapsredacteur bij nrc Handelsblad.

  • Ons verhaal begint zon 3,8 miljard jaar geleden. Niets liet vermoeden dat de primitieve oercellen van toen aanleiding zouden geven tot de gigantische biodiversiteit van vandaag. Daarbij komen de meest wonderbaarlijke aanpassingen voor. Zo overtreffen planten - die hele ecosystemen van energie voorzien - de efficiëntie van elk zonnepaneel, hebben runderen complexe magen met micro-organismen die hen toelaten op gras te overleven, en omzeilen bacteriën steeds weer nieuwe antibiotica. De wetenschap die de verwondering over zoveel `vernuft vertaalt naar concrete wetenschappelijke vragen en experimenten is de biologie, de studie van het leven.
    Omdat alle levensvormen een gemeenschappelijke oorsprong delen, vertonen ze een opmerkelijke uniformiteit. Dat ze opgebouwd zijn uit één of meerdere cellen, DNA gebruiken als erfelijk materiaal en eenzelfde genetische code hanteren, zijn maar enkele voorbeelden die we onder de loep nemen. Vervolgens gaan we dieper in op de diversiteit van het leven: hoe passen organismen zich aan hun omgeving aan, tot welke verscheidenheid aan soorten leiden de evolutieprocessen, en hoe treden al die soorten met elkaar in interactie? Ten slotte beantwoorden we de vraag waarom de impact van de mens - eigenlijk slechts een jong twijgje aan de Stamboom van het Leven - zo ingrijpend is.

    Over de auteurs

    BERT DE GROEF is onderzoeker aan de Afdeling Dierenfysiologie en Neurobiologie binnen het Departement Biologie van de KU Leuven. Hij is betrokken bij verschillende projecten omtrent wetenschapsverspreiding.

    PETER ROELS is docent en werkt als studiebegeleider biologie op het monitoraat van de Faculteit Wetenschappen van de KU Leuven. Hij publiceerde meerdere wetenschapspopulariserende artikels voor leraren biologie. Dit boek kwam tot stand op initiatief van de Onderwijscommissie Biologie en met de medewerking van verschillende leden van het Departement Biologie van de KU Leuven.

  • We worden dikker, zijn vaker allergisch voor bepaald voedsel, kampen met astma, hooikoorts, brandend maagzuur en prikkelbare darmen, en kinderen krijgen steeds vaker de diagnose autisme. Deze chronische ziekten zijn niet makkelijk te genezen en hebben grote invloed op de kwaliteit van ons leven. Ze zijn waarschijnlijk ontstaan doordat bepaalde soorten bacteriën, die ons al eeuwenlang beschermen tegen schadelijke invloeden, langzaam uitsterven. Volgens Martin Blaser heeft dat vooral te maken met een overmatig gebruik van antibiotica. Krijgen we deze middelen te snel voorgeschreven? Krijgen we er te veel van binnen via dierlijke producten zoals vlees, kaas, eieren en melk?

  • De veldgids voor Afrikaanse zoogdieren is het ideale boek om mee te nemen op safaris door zuidelijk en oostelijk Afrika. Het boek omvat maar liefst 143 van de meest geziene safari zoogdieren. De veldgids beschrijft op een duidelijke en overzichtelijke manier de dieren. De meer dan 275 fotos zorgen er voor dat het boek een geschikt naslag werk is om dieren zowel tijdens een safari als ook achteraf te identificeren.

  • Ontdek de 'pimp' in de pimpelmees, en meer!

    Voortplanting. Het is de ultieme manier van de natuur om het leuke met het aangename te verenigen. Of eigenlijk; om het nuttige aangenaam te máken. Want stel dat seks zo leuk zou zijn als het plakken van je fietsband, wie zou het dan ooit doen? Er zijn oneindig veel verrassende kanten aan seks. Wie weet bijvoorbeeld hoe seks ooit begonnen is? En waarom klonen we onszelf niet gewoon? Moeten planten ook eerst met elkaar uit eten, en hoe weet een zeeslak of hij/zij de ware (m/v) gevonden heeft?

    Ontdek ook:
    * Welke plant een vleermuis verleidt voor haar bevruchting.
    * Hoe libellen nog tijdens de seks blijven verleiden met hun penis.
    * Wat mannelijke cichliden doen als ze een mooiere dame tegen komen.
    * Welke bizarre functies sperma allemaal kan hebben.

    Voortplanting voor in bed, op het toilet of in bad staat vol met verleiding,
    vermenigvuldiging en de vele nakomelingen die daar uit verschijnen. Want seks is meer dan alleen de daad. Het begint bij het zoeken van een partner, waar meer voor nodig is dan een mooie staart of kraag. Tijdens de daad zijn er bizarre mechanismen in het spel, en bij het zorgen voor de kleintjes lijken ouders wiskunde belangrijker te vinden dan het leven van hun kroost (het zijn ook net mensen..).

  • Het gezin is de hoeksteen van de evolutie: wie nageslacht produceert, creëert de kans dat zijn of haar genen in de volgende generatie zullen nagalmen. Het zal niemand verbazen dat beesten, planten en al wat verder kruipt en friemelt een flink deel van hun energie direct of indirect voor de voortplanting inzetten.
    Toch is seks slechts de opmaat. Na de bevruchting moet het kroost worden grootgebracht. Om de vaak weerloze telgjes enige kans te geven in de grote boze biosfeer hebben dieren verschillend oudergedrag ontwikkeld. Veel vissen laten hun duizenden eitjes gewoon aan hun lot over, terwijl andere de guppies juist in hun mondholte nemen en hen daar tot wasdom laten komen. Koekoeken gaan voor outsourcing, trouwe glaskikkervaders hoppen iedere avond even langs hun kikkerdril en een goede eekhoornmoeder verzamelt voor haar dochter vast een bruidsschat.

    Dit boek verkent de meest bizarre ouderstrategieën die de evolutie heeft voortgebracht. Het onderzoekt de logica van moeders die direct na de geboorte een paar van hun pasgeborenen opvreten, vertelt waarom soms vaders de eieren uitbroeden en laat zien hoe de jongen zich dankzij of ondanks deze moeder- en vaderinstincten een weg banen richting volwassenheid. Beestachtige ouders geeft kortom de beste opvoedtips die het dierenrijk kan bieden.

    Biologie en geneeskunde zitten bij arts en medisch bioloog Lucas Wenniger (1981) in het dna. Van zijn hand verscheen eerder De stinkende scharrelpapegaai, over bizarre beesten.

    Over De stinkende scharrelpapegaai:

    `Welkom in het universum van Lucas Wenniger, opvolger van Midas Dekkers.'
    Elsevier

    `Wenniger schrijft geestig. De stinkende scharrelpapegaai is een studeerkamerboek met goed gedocumenteerde, leuke anekdotes uit de evolutie.'
    de Volkskrant

    `Lucas Wenniger schrijft op een aanstekelijke manier over de evolutie.'
    de Gooi- en Eemlander

    `Een erg leuk boek!'
    Matthijs van Nieuwkerk

  • Bloemen

    Stephen Buchmann

    Bloemen - en hun vruchten - voeden, kleden, inspireren en verrijken onze maatschappij. We geven boeketten om belangrijke gebeurtenissen te vieren of te herdenken, om liefde te uiten, om troost te bieden, én ze vormen de basis van de wereldwijde productie van voeding, medicijnen en parfums. Toch weten we weinig over bloemen, over hun oorsprong, hun evolutie en hun bizarre seksleven. We realiseren ons te weinig hoe afhankelijk we ervan zijn.
    Stephen Buchmann neemt ons mee op een ontdekkingsreis door de wereld van bloemen. Hij beschrijft de rol die ze spelen in onze economie; de inspiratie die ze bieden voor onze mythen en legenden, in decoratieve kunst en literatuur; en de manier waarop ze dier en mens verleiden met hun talloze vormen, kleuren, texturen en geuren. Een prachtig én essentieel boek dat de kostbaarheid van onze levende natuur laat zien.

  • Ben je nieuwsgierig naar het mysterie van het leven? Loop dan met een expert mee door de wereld van de biologie: van cellen, stofwisseling en genetica tot de evolutie, ecosystemen en seks. 'Biologie voor Dummies' staat vol met heldere verklaringen die de geheimen van de biologie onthullen. Je zult ingewikkelde begrippen razendsnel onder de knie krijgen en alles wat leeft beter leren begrijpen.

    Donna Rae Siegfried schrijft over farmaceutische en medische onderwerpen in tijdschriften als Runner's World, Men's Health en Organic Gardening. Ook is zij auteur van 'Het menselijk lichaam voor Dummies'.

empty