Houtekiet

  • Wijsbegeerte, zei Bertrand Russell, is een hardnekkige poging om zo helder en redelijk mogelijk te denken. De rivier van Herakleitos bespreekt de geschiedenis van de westerse wijsbegeerte met Russells omschrijving als rode draad. Plato, Aristoteles, Descartes, Spinoza, Popper, Rorty en vele anderen passeren de revue en worden in hun context geplaatst. Bovenal maken de auteurs duidelijk welke problemen deze filosofen bezighielden en hoe ze die probeerden op te lossen.
    De ontwikkeling van de experimentele methode in de zeventiende eeuw maakte het mogelijk om veel wijsgerige problemen wetenschappelijk aan te pakken. Dat betekende niet dat de wijsbegeerte overbodig werd. Tot vandaag zijn er talloze problemen van ethische, politieke en kennistheoretische aard, waarvan men niet weet hoe men ze strikt wetenschappelijk kan oplossen. Sommigen leiden hieruit af dat onze antwoorden steeds relatief zijn. Maar het behoort net tot de taak van de filosofie op zoek te gaan naar een rationele en objectieve aanpak, ondanks het gebrek aan een wetenschappelijke methode. Tegelijk moet het wijsgerig onderzoek aantonen hoe drogredenen ontstaan, hoe kennis soms verkeerd of onvoldoende gefundeerd wordt en hoe men tot onterechte conclusies komt en verkeerde verbanden legt.
    De rivier van Herakleitos beschrijft, op eigenzinnige wijze, hoe de grootste filosofen dat deden en daarbij vaak gebruikmaakten van, of zich spiegelden aan, de wiskunde en wetenschappen van hun tijd.

    Etienne Vermeersch (1934) studeerde klassieke filologie en wijsbegeerte aan de Universiteit Gent. Hij doceerde er diverse filosofische vakken en was ook vicerector. Hij publiceerde ondermeer De ogen van de Panda en Van Antigone tot Dolly. In 2008 werd hij door Knack verkozen tot meest invloedrijke intellectueel in Vlaanderen.

    Johan Braeckman (1965) studeerde wijsbegeerte en menselijke ecologie aan de Universiteit Gent, de Vrije Universiteit Brussel en de University of California. Hij doceert aan de Universiteit Gent en was `Socrates hoogleraar' aan de Universiteit van Amsterdam. Hij publiceerde boeken over bio-ethiek, Darwin en de evolutietheorie.

    http://www.houtekiet.be/boeken/p/detail/de-rivier-van-herakleitos-e-book

  • Durf te zeggen dat je feminist bent!
    Nog altijd worden vrouwen gediscrimineerd en onderdrukt. Nog altijd worden vrouwen behandeld als tweederangs wezens. Filosoof Floris van den Berg pleit voor een wereld waarin vrouwen en mannen gelijkwaardig en autonoom zijn. Voor een wereldwijde seksuele revolutie, zoals die in de jaren zestig in de vrije wereld plaatsvond.
    De vrolijke feminist is een boek waarin tradities die een hindernis vormen voor de vrijheid en de ontplooiingsmogelijkheden van vrouwen moreel worden geëvalueerd. Van den Berg behandelt de onderdrukking en mishandeling van vrouwen in religies, kijkt naar slachtoffers van huiselijk geweld, vrouwenhandel, gedwongen prostitutie, verkrachting, besnijdenis, uithuwelijking en zogenaamde `eermoorden' en onderzoekt de obsessie met vrouwelijke seksualiteit.
    De conclusie is duidelijk: elke vorm van onderdrukking moet stoppen. Maar Van den Berg ziet het ook breder. Hij wil een mondiaal en universeel ecofeminisme, waarin vrouwenrechten, veganisme en de problematiek rond duurzaamheid met elkaar verbonden worden. Hij wil dat de wereld vrouwelijker wordt. Want een feministische wereld is een vrolijker wereld.

  • In de loop van de jaren tachtig ging Etienne Vermeersch op zoek naar de essentie van het ecologisch probleem. Hoe is het ontstaan, hoe komen we tot een oplossing en welke milieu-ethiek is daarvoor nodig?

    In 1988 publiceerde hij de bestseller De ogen van de panda - Een milieufilosofisch essay.

    Nu, bijna een kwarteeuw later, brengt hij een herwerkte uitgave. De oorspronkelijke tekst wordt getoetst aan de gebeurtenissen en publicaties die elkaar sindsdien hebben opgevolgd. En wat blijkt? De kern van Vermeersch' betoog houdt nog altijd stand, sterker, de argumenten van toen hebben aan kracht gewonnen.

  • Klank

    Tomas Serrien

    Muziek kan ontroeren, pijn verzachten of de dansbenen prikkelen. Maar wat ervaren we precies als we luisteren naar Chopin, Pink Floyd of Bob Dylan? Wat maakt onze beleving van muziek zo kenmerkend?

    Tomas Serrien tracht in dit boek te achterhalen hoe we muziek gewaarworden. Hoewel muziek er in de eerste plaats is om naar te luisteren, legt de auteur uit waarom ook het denken en schrijven over muziek bijzonder zinvol kan zijn. Terwijl hij een methode uitwerkt om in deze hachelijke opdracht te slagen, neemt hij de lezer mee in een muzikale zoektocht vol diepzinnige overpeinzingen. Luistert de mens aandachtig genoeg? Wat is het verschil tussen muziek en geluid? Hoe ervaren doven muziek? Wat is de rol van emoties bij het luisteren naar muziek? En kan muziek ook levens redden?

    Bij het zoeken naar de waarde van de muzikale wereld, botst de auteur op onbeantwoorde vragen, die de mens sterker aanbelangen dan ooit gedacht.

  • Durf je het aan een boek te lezen dat je leven mogelijk op z'n kop zet? Filosoferen betekent het zoeken naar blinde vlekken in de moraal. Eén zo'n blinde vlek is hoe dieren door mensen mishandeld en vermoord worden voor consumptie, terwijl wij prima gezond en gelukkig kunnen leven zonder dierlijke producten. Als er één boek is dat de morele noodzaak van veganisme duidelijk maakt, dan is het dit. Dat is voor velen geen plezierige boodschap. In De vrolijke veganist gaat het er hard aan toe. De auteur probeert zijn boodschap er niet voorzichtig in te masseren, maar gaat recht op zijn doel af: het is een pleidooi voor veganisme en een wereld zonder het instrumenteel gebruik van dieren. De vrolijke veganist brengt de lezer naar onverwachte uithoeken van de ethiek: van jongensbesnijdenis, seks met dieren, leren schoenen tot milieuvervuiling en zorg voor toekomstige generaties. Dit boek is een achtbaan van ideeën die de lezer snakkend naar adem in een andere wereld achterlaat. Het opent nieuwe horizonten voor een nieuwe kijk op hoe wij ons tot dieren verhouden. Http://www.houtekiet.com/boeken/p/detail/de-vrolijke-veganist

  • Marx begrijpen

    Walter Weyns

    Marx' denken is uitermate actueel. Dat is misschien verrassend. Het kapitalisme is voorlopig nog niet door een fatale crisis aan haar eind gekomen. Revoluties braken her en der uit, maar niet daar waar Marx ze het meest verwachtte. Natuurlijk, er is veel ellende bij arbeiders, zeker in zogenaamde sweatshops in lageloonlanden en het revolutionair potentieel is niet helemaal weg. Toch blijft het een nuchter feit dat geen van Marx' voorspellingen is uitgekomen, of toch niet zoals hij het zich had voorgesteld. En het is ook waar dat in zijn naam miljoenen mensen werden geknecht.

    Maar als je Marx opvat als de sprankelende dialecticus die hij in de eerste plaats was, dan komt zijn theorie in een ander licht te staan. Zij is dan geen verzameling voorspellingen, maar wel een aanzet tot bevrijding: een erkenning van de mens als een naar vrijheid en rechtvaardigheid snakkend sociaal wezen, vechtend tegen al wat die vrijheid verhindert. In dat opzicht heeft Marx geen spatje aan relevantie ingeboet.

    Dit boek doet Marx' analyse van het kapitaal toegankelijk uit de doeken, het schetst in levendige bewoordingen de ontwikkeling van zijn denken en het maakt een kritische afweging van de actuele waarde van zijn ideeën.

  • Groen Liberalisme

    Floris van den Berg

    Groen liberalisme is de ongemakkelijke waarheid van het consistent toepassen van het nietschadenprincipe van liberalisme. Van den Berg breidt het liberale niet-schadenprincipe van John Stuart Mill uit naar dieren en toekomstige generaties.

    Dit manifest herijkt het raamwerk waarin de politiek zich afspeelt. Net zoals er een consensus is onder alle hedendaagse politieke partijen dat slavernij onaanvaardbaar is, zo dient het uitbuiten van dieren en het schade berokkenen aan toekomstige generaties ook onaanvaardbaar te worden. Een groen liberale
    samenleving is een volledig plantaardige en duurzame samenleving.

  • Bij zijn academisch afscheid verzamelden Johan Braeckman & Hugo Van den Enden in 1997 dertien essays van Etienne Vermeersch. De bundel begint met een analyse van de zin van de begrafenis in de Griekse tragedie en eindigt met een essay over de ethische aspecten van dierexperimenten naar aanleiding van het eerste gekloonde schaap Dolly.

    Dit jaar in mei zou Etienne Vermeersch vijfentachtig geworden zijn. Naar aanleiding daarvan brengt Uitgeverij Houtekiet bijzondere heruitgaven van zijn boeken in een nieuwe vormgeving van Judith Vanistendael en Peter De Roy.

    `Elke zin, elk woord van Etienne Vermeersch is doordacht, helder en relevant. Hij componeerde zijn teksten met rationele, kritische en doorslaande argumenten.' - Dirk Verhofstadt

    `Etienne Vermeersch op zijn best: erudiet, informatief en op het scherpst van de rede.' - Johan Braeckman

  • Met het overlijden van Etienne Vermeersch is een hele bibliotheek aan kennis en wijsheid teloorgegaan. Zijn geheugen was indrukwekkend. Hij kon bijvoorbeeld foutloos lange fragmenten
    uit de Ilias van Homerus, de Divina Commedia van Dante of de cantates van Bach voordragen. Hij was net zo goed vertrouwd met wiskundige inzichten, van de gulden snede over de Fibonaccigetallen en de identiteit van Euler, tot de relativiteitstheorie en de wetten van de thermodynamica. Hij had een
    grondige kennis van de architectuur, de muziek, het theater en de beeldende kunsten, van Giotto en Caravaggio tot Kandinsky en Roger Raveel. Hij was bekend met de paleontologie, de cybernetica,
    de semiotiek, de moleculaire biologie en de astronomie. Weinigen kenden beter het werk van Baruch Spinoza, Immanuel Kant en Karl Popper. Verder was hij expert in de geschiedenis en de geschriften van het christendom, het jodendom, de islam en zelfs van het hindoeïsme en het confucianisme.

    Nagelaten geschriften bevat een reeks teksten over de thema's die Etienne Vermeersch zijn hele leven
    bezighielden. Het boek bevat wetenschappelijke en filosofische artikelen die hier voor het eerst in een
    Nederlandse vertaling verschijnen en toespraken, nota's en opiniestukken die hij in de loop van zijn
    lange academische carrière schreef over zaken als identiteit, migratie, geloof, milieu, abortus, euthanasie, overbevolking en kunst. De teksten geven de tijdgeest weer van de voorbije decennia en maken duidelijk hoezeer Etienne Vermeersch zijn stempel drukte op de mentaliteitswijzigingen die tijdens zijn leven plaatsvonden.

    Johan Braeckman en Dirk Verhofstadt waren medewerkers, collega's en bovenal intieme vrienden van Etienne Vermeersch. Ze brengen met dit boek een eerbetoon aan de intellectuele erfenis van een van Vlaanderens belangrijkste filosofen.

  • Etienne Vermeersch gaf tijdens zijn leven ontzettend veel lezingen en was een graag geziene gast op congressen en colloquia. In 2012 was hij de zomergast op de `rando-filo', een wandel- en filosofieweek in de Provence die jaarlijks georganiseerd werd door Leaudelure. Gastheer Willy Weyns en de deelnemers vuurden gedurende vijf dagen vragen af op de filosoof over uiteenlopende thema's zoals wetenschap en pseudowetenschap, ethiek en bio-ethiek, de financieel-economische crisis, de politieke structuur van België, multiculturaliteit en fundamentalisme, mensenrechten en de vrije wil. Dit boek is een neerslag van deze gesprekken.

  • Desalniettemin

    Ludo Abicht

    De Joodse humor is nauw met de religieuze, culturele en sociale tradities van de Joden verbonden. De diepgang en veelgelaagdheid ervan is in wezen geworteld in de Tora en de verschillende interpretaties en toepassingen ervan (Talmoed, Kabbala, chassidisme). Ludo Abicht toont in zijn boek op een heldere manier de verbanden aan van de Joodse humor met de filosofie en de mystiek van het Jodendom.

    Joodse witzen zijn voor Joden ook een authentieke vorm van zelfbegrip en zelfkritiek, ze dragen bij aan het overleven en overleveren van de diepste wijsheden van het Joodse volk. Tegelijkertijd is die humor zo universeel, dat vrijwel iedereen ter wereld ervan genieten en er zichzelf in herkennen kan. Wij zijn allemaal meer Job, Kafka en Woody Allen dan we beseffen of willen toegeven.

  • De apostel Thomas geloofde niet dat Jezus uit de dood was opgestaan. Hij eiste bewijzen. Dat werd hem kwalijk genomen: `Zalig zijn zij die niet zien en toch geloven.' Maar Thomas had een punt. Buitengewone beweringen vragen buitengewone bewijzen.
    Ons brein is kwetsbaar voor onredelijke opvattingen. We leggen makkelijk verkeerde verbanden, maken verkeerde statistische inschattingen en vertrouwen te veel op onze waarneming en ons geheugen. Wetenschappelijk geschoolde mensen zijn beter gewapend tegen irrationele en pseudowetenschappelijke denkbeelden. Tegelijk zijn intelligente mensen meer bedreven in het verdedigen en rationaliseren van aantoonbaar foute overtuigingen. Niemand is dus immuun voor pseudowetenschap, bijgeloof en irrationeel denken.
    In De ongelovige Thomas heeft een punt bespreken de auteurs naast pseudowetenschappelijke theorieën ook historische en actuele voorbeelden van opvattingen die gebaseerd zijn op drogredenen, verkeerde veronderstellingen, valse intuïties en vele andere cognitieve valkuilen, zoals complottheorieën, het monster van Loch Ness, UFO's, telepathie, geloof in geesten, de lijkwade van Turijn, de verschrikkelijke sneeuwman, aliens, mirakels, homeopathie, graancirkels, enzovoort. Ze verduidelijken de verschillen tussen wetenschap en pseudowetenschap, tussen kritisch en onkritisch denken, en tussen zin en onzin.
    Iedereen die de kwaliteit van zijn denken wil bevorderen, heeft baat bij dit boek.

    Met een voorwoord van Jean Paul Van Bendegem.

    Johan Braeckman (1965) studeerde aan de UGent, de VUB en de University of California. Hij publiceerde boeken over bio-ethiek, Darwin en de geschiedenis van de wijsbegeerte. Hij was Socrates Hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam en doceert filosofie aan de UGent.

    Maarten Boudry (1984) studeerde wijsbegeerte en wetenschapsfilosofie aan de UGent. Hij schreef een doctoraat over pseudowetenschappen en publiceerde over wetenschap en religie, evolutietheorie, irrationaliteit en wetenschappelijk naturalisme. Hij is ook redactielid bij Skepp.

    http://www.houtekiet.be/boeken/p/detail/de-ongelovige-thomas-heeft-een-punt-e-book

  • Hypocrisie

    Rik Peters

    Jij, lieve lezer, bent gewoon een hypocriet.
    En gelukkig maar.

    Milieuactivisten gaan met het vliegtuig op vakantie. Lieve baasjes houden van hun huisdier, maar eten 's avonds gewoon een lapje vlees. Directeurs van goede doelen strijken zelf een riant salaris op. En politici, nou ja, zijn gewoon politici.

    Hypocrisie is overal. En iedereen wordt er boos van. Maar waarom eigenlijk? Filosofie en wetenschap laten zien dat iedereen hypocriet is én dat dit helemaal niet erg is. Sterker nog: de wereld kan wel wat méér hypocrisie gebruiken.

    In zijn kenmerkende vlotte en geestige stijl schijnt Rik Peters een nieuw licht op het fenomeen hypocrisie. Een boek vol wetenschappelijke inzichten en filosofische uiteenzettingen, opgesmukt met herkenbare anekdotes over het nut van hypocrisie en het gevaar van consequentie.

empty