Atlas Contact

  • De zin van het leven

    Fokke Obbema

    De zin van het leven is een boek vol inspirerende antwoorden op vragen die we ons allemaal wel eens stellen, maar zelden expliciet beantwoorden. In september 2018 schreef Volkskrant-journalist en schrijver Fokke Obbema een aangrijpend artikel over de hartstilstand die hij het jaar daarvoor had gehad. Het stuk maakte veel los bij lezers en kreeg meer dan duizend reacties. De ervaring riep bij Obbema zelf grote levensvragen op, wat resulteerde in `de beste interviewserie van 2018', aldus Matthijs van Nieuwkerk. Vanaf oktober 2018 publiceerde Obbema een veertigtal prikkelende gesprekken met zeer uiteenlopende gesprekspartners, waarbij de eerste vraag telkens luidde: `Wat is de zin van ons leven?' Dit boek is een bundeling van deze gesprekken én het artikel waarmee alles begon.

  • Hannah Arendt gaat in het essay `De vrijheid om vrij te zijn' nader in op het begrip dat onze cultuur al meer dan tweehonderd jaar hoog in het vaandel draagt: vrijheid. Ze vergelijkt de twee revoluties in de tweede helft van de achttiende eeuw die bepalend waren voor onze opvatting over vrijheid: de geslaagde Amerikaanse (1776) en de mislukte Franse (1789). De Franse Revolutie bleef steken in de bevrijding, de Amerikaanse daarentegen richtte een staatsvorm in waarin de publieke zaak de hoogste prioriteit was. Arendts essay is een voortdurende oproep om ook nu na te denken over vrijheid, en over de gevaren die de vrijheid bedreigen. `De vrijheid om vrij te zijn' werd pas onlangs voor het eerst in Amerika en daarna in Duitsland werd gepubliceerd.

  • Je hebt thuis genoeg te doen, loop niet weg,' raadde de zestiende-eeuwse schrijver Michel de Montaigne zijn lezers aan. Sinds enkele jaren houdt Pieter Hoexum zich aan deze wijze raad, ook al bewoont hij niet zoals Montaigne een kasteel op het Franse platteland, maar een rijtjeshuis in een buitenwijk. Vanuit de verte of uit de hoogte zien deze buitenwijken er misschien saai en troosteloos uit maar Hoexum ontdekt dat er op ooghoogte genoeg is om je over te verwonderen.

    `Het gaat in deze verkenningen over huiselijke aangelegenheden zoals verhuizen en buren, over de badkamer, de zolder en de schuur, en over heimwee, sleur en gewoontes. In zijn oneindige wijsheid vergeleek Hegel een filosoof met een uil die in de avondschemering uitvliegt om de dag te overzien en waardig af te sluiten. In vergelijking met die uil ben ik een kip die de hele dag in en rond zijn huis scharrelt en daarbij stuit op allerlei even alledaagse als wonderbaarlijke zaken.'

  • Confucius

    De gesprekken van Kristofer Schipper is de eerste volledige en rechtstreeks uit het klassiek Chinees vertaalde Nederlandse uitgave van Confucius' uitspraken en dialogen. Naast Lao Zi is hij de beroemdste filosoof van China: als grondlegger van het confucianisme heeft hij dit land en diens beschaving door de eeuwen heen gekenmerkt. De gesprekken (Lunyu) is de fundamentele en ook meest toegankelijke bron van zijn denken en humanistische levensbeschouwing.
    Confucianisme en taoïsme zijn tegengesteld maar vullen elkaar ook aan. Beide denkrichtingen zijn bepalend voor de Chinese cultuur. In de geschriften van Lao Zi en Zhuang Zi is er een voortdurende dialoog gaande met Confucius en zijn school. In De gesprekken komt het taoïsme ook ter sprake.
    Het confucianisme is tegenwoordig opnieuw actueel. Weliswaar is in de vorige eeuw herhaaldelijk geprobeerd een einde aan deze levensbeschouwing te maken en haar zelfs uit te roeien, maar dat is onmogelijk gebleken. Zij is veel te diep in de Chinese beschaving geworteld om zomaar te worden tenietgedaan. Vandaag is Confucius overal weer in ere hersteld.
    In deze uitgave voorziet Schipper De gesprekken van een op het hedendaags onderzoek berustende toelichting. Een vertaling van de nauw met dit werk verbonden biografie van Confucius door China's grote historicus Sima Qian is eveneens toegevoegd.

    `Een sterke, tekstgetrouwe en volledige vertaling.' - NRC Handelsblad

  • In `Gereedschapskist voor het denken' laat Daniel C. Dennett zien hoe je scherper kunt denken, en hoe je ideeën overtuigend kan brengen. Denken is namelijk niet zo simpel als we denken - en toch doen we het de hele dag door, we kunnen niet anders. Maar hoe zouden we béter kunnen denken? Dingen sneller kunnen doorzien?

    Dit boek is een staalkaart van Dennett zijn kunnen en een handreiking aan de lezer. In zijn wetenschappelijke carrière heeft Daniel C. Dennett over talrijke disciplines geschreven, gesproken en nagedacht: psychologie, biologie, computerwetenschap en natuurkunde.

  • De geschriften Liezi

    Jan de Meyer

    Het boek Liezi hoort thuis in de traditie van het taoïsme, waar het schouder aan schouder staat met de twee andere grote klassieke werken: Laozi's Daodejing en de geschriften van Zhuangzi, die in 2007 door Kristofer Schipper voor Augustus werden vertaald. Traditioneel werd Liezi 'Meester Lie' toegeschreven aan de kluizenaar Lie Yukou, die rond 400 v. Chr. zou hebben geleefd. De geschriften van Liezi, die terecht worden beschouwd als de meest praktisch georiënteerde onder de drie taoïstische klassieken, bevatten een schat aan fascinerende anekdotes en sprankelende dialogen over de menselijke conditie, het genieten van het leven, de omgang met de dood, maatschappelijk engagement, spontaniteit, de relatie tussen illusie en werkelijkheid, het lot, de relativiteit van kennis en waardeoordelen, enzovoort. De thema's die in Liezi aan bod komen, zijn ook voor de lezer van vandaag bijzonder relevant, en door de openheid waarmee over de onderwerpen wordt nagedacht en gediscussieerd is het een erg toegankelijk werk gebleven. Deze prachtige literaire portie Chinese levenskunst is door Jan De Meyer nu voor het eerst rechtstreeks uit het klassiek Chinees in het Nederlands vertaald.



    over De volledige geschriften van Zhuang Zi:

    Weerbarstiger, maar ook rijker en levendiger. In de onmisbare voetnoten doceert Schipper uiterst gemoedelijk, zodanig zelfs dat de noten op een prettige manier bij de tekst gaan horen. gewoon lezen! de volkskrant

    Filosofen van de Lage Landen, leg Heidegger terzijde en stort u op Zhuang Zi. nrc handelsblad



    Liezi

    De taoïstische kunst van het relativeren

    Vertaald en toegelicht door Jan De Meyer



    jan de meyer (1961) studeerde sinologie aan de Universiteit Gent en de Fudan Universiteit te Shanghai. Hij werkte onder meer aan de universiteiten van Gent, Leuven en Leiden, en vertaalt al bijna twintig jaar Chinese literatuur. Hij is medeoprichter en redactielid van Het trage vuur, tijdschrift voor Chinese literatuur in vertaling. In 2007 trok hij zich terug in de Vlaamse Ardennen, om zich helemaal aan de literatuur en het literair vertalen te wijden.



    a .d.p.

    augustus ~ 15

    filosofie

    omslagontwerp Suzan Beijer

    isbn 9789045701684

    nur 739

    gebonden, 15 x 23 cm

    ca. 384 pp, ca. E 35,

    november 200

  • Tijd

    Rüdiger Safranski

    Rudiger Safranski houdt in 'Tijd' een filosofisch pleidooi voor aandacht en bezinning. Hoewel de tijdbeleving van de religie - die tot in de eeuwigheid doorgaat - voor veel mensen niet meer is weggelegd, hoeven we de tijd niet door onze vingers te laten glippen. Virtuoos en met grote kennis van filosofie en literatuur laat Rudiger Safranski zien dat dit tijdloze thema met de dag relevanter wordt.

  • Vijfentwintig jaar na het meesterwerk van Daniel Dennett over het bewustzijn, 'Het bewustzijn verklaard', verschijnt de opvolger: 'Van bacterie naar Bach en terug'. In dit nieuwe boek onderzoekt Dennett hoe je abstracte begrippen als ziel, intelligentie en creativiteit kunt beschrijven. De auteur buigt zich wederom over de grote vragen waar hij zijn hele carrière al mee bezig is. Hebben we een vrije wil? Wat betekent bewustzijn? Wat gebeurt er wanneer iemand denkt? Dennett gebruikt biologie en computerwetenschap, en dan vooral kunstmatige intelligentie, en komt zo tot een nieuwe visie op de menselijke geest.
    'Ja, we hebben een ziel, maar die bestaat uit talloze kleine robots,' zegt Dennett, een mooi beeld om uit te leggen dat, hoe ongrijpbaar de 'ziel' of het 'bewustzijn' ook is, er wel exacte, controleerbare zaken aan ten grondslag liggen. Even ongrijpbaar is de vrije wil: ja, die bestaat volgens Dennett, en dat die tot stand komt in talloze chemische processen is daarmee niet in tegenspraak: lichaam en geest werken altijd samen, je kunt zelfs zeggen dat ze samenvallen. Een baanbrekend filosofisch meesterwerk.

  • In 'Het kwade denken' analyseert Bettina Stangneth 'het kwaad'. Dit doet zij aan de hand van een beroemde uitspraak van de filosoof Immanuel Kant: 'De mens is van nature geneigd tot alle kwaad en moet zich ervan afkeren om het goede aan te hangen.' Volgens Kant is het goede dus een keuze. Een van de dingen die Stangneth concludeert is dat het een vergissing is te menen dat er een verband is tussen de ratio, het denken en de moraal. Het kwaad schuilt in het denken zelf. Maar wat moeten we dán? Met een aantal voorbeelden stelt Stangneth in dit heldere en provocerende boek een scherpe diagnose. Het gaat niet in de eerste plaats om een oplossing of een therapie maar om beter inzicht: wie het kwaad wil bestrijden, zal het eerst moeten begrijpen. Met 'Het kwade denken' denkt Stangneth verder na over het kwaad, een thema dat ze eerder beschreef in 'Eichmann in Argentinië'. Het boek kan dus worden beschouwd als een vervolg op die studie van het kwaad.

  • Verlichting nu

    Steven Pinker

    Experimenteel psycholoog Steven Pinker verdedigt in zijn boek `Verlichting nu' vurig de waarden van de Verlichting. Met behulp van de wetenschap en het humanisme zullen we de problemen die we hebben als mensheid oplossen en verder gaan op het pad van de vooruitgang.
    Wie de krant erop naslaat, is geneigd te denken dat de wereld gedoemd is ten onder te gaan, of dat de periode van vooruitgang voorgoed voorbij is Steven Pinker laat zich echter niet gek maken en kijkt naar de feiten. En die zijn hoopvol. We worden gezonder, rijker, leven meer in vrede, en zijn zelfs steeds gelukkiger. En dat is niet alleen zo in het rijke Westen, maar overal ter wereld. De oorzaak? Het vertrouwen in wetenschap en redelijk denken dat sinds de Verlichting steeds wijder is verspreid. Wat wel waar is: die Verlichting staat onder druk. Er is scepsis tegen wetenschap, en demagogen proberen het vertrouwen in redelijk denken te ondermijnen.

  • In `Het koninkrijk van de angst' merkt filosofe Martha Nussbaum op dat het politieke debat sterk is gepolariseerd en dat we niet meer in staat lijken met elkaar te communiceren. Ze is niet de enige die dat doorheeft, maar ziet wel een simpel feit dat vaak over het hoofd wordt gezien als de kern van het probleem: het politieke is altijd emotioneel.
    Mondialisering heeft bij miljoenen mensen in het Westen gevoelens van machteloosheid veroorzaakt, waardoor `de schuld' wordt gelegd bij de ander (immigranten, moslims of culturele elites). De verkiezing van Donald Trump en de stem voor Brexit zijn hiervan de meest recente voorbeelden, maar Nussbaum bewijst dat deze `schuldpolitiek' aan alle kanten van het politieke spectrum te vinden is.
    /> Zich baserend op zowel historische als hedendaagse voorbeelden, ontrafelt zij in `Het koninkrijk van de angst' dit web van politieke gevoelens en biedt zij hoopvolle alternatieven.

  • In het boek Vragen van Proust vullen bekende Nederlanders een vragenlijst in die bekendstaat als de Proust Questionnaire.
    In 1887 vulde de jonge schrijver Marcel Proust, geheel volgens de society-mode van die tijd, in een vriendenboek van zijn vriendin Antoinette Faure een vragenlijst in. Het waren persoonlijke vragen die het karakter en de ware ziel van de ondervraagde beloofden bloot te leggen. In 1894 beantwoordde Proust de vragen nogmaals, en omdat deze antwoorden bewaard zijn gebleven, werd de lijst wereldwijd beroemd als de Proust Questionnaire.
    Naast dat je in dit boek de antwoorden van bekende Nederlanders kunt lezen en zo deze mensen beter kunt leren kennen, kun je de beroemde vragen ook zelf beantwoorden, waardoor je jezélf beter leert kennen.

  • Discretie

    Peter Venmans

    Filosoof Peter Venmans onderzoekt in `Discretie' wat discretie betekent in de verschillende domeinen van ons dagelijks leven.
    Onze tijd houdt van transparantie en duidelijkheid. Van zwart op wit. Van alles of niets. We willen alles weten, alles zien, alles naar buiten brengen. Discretie is uit de gratie geraakt. En toch, zo luidt de stelling van dit boek, maakt discretie ons leven waardevol. Soms is het beter om niet voluit te gaan, niet alles te geven, zodat een ruimte kan ontstaan waarin we ons veilig voelen en waarin ook anderen kunnen gedijen. Misschien zijn het zelfs onze geheimen die ons maken tot wie we zijn.
    Discretie is een prikkelend filosofisch essay over een deugd die verloren dreigt te gaan maar waar we meer dan ooit behoefte aan hebben.

  • Leugens lezen

    Bettina Stangneth

    In haar nieuwste essay `Leugens lezen' ontleedt filosofe Bettina Stangneth de boeiende, specifiek menselijke drang tot liegen. Manipulerende populisten, aanklachten van fake news en samenzweringstheorieën op internet: ze zijn aan de orde van de dag. Nooit leek de waarheid meer onder vuur te liggen dan nu, nooit werd er meer en systematischer gelogen dan tegenwoordig. Maar volgens Stangneth is de wereld al leugenachtig sinds het bestaan van de mensheid. Haar filosofische benadering leert ons over de mens en de leugen en beantwoordt kritische vragen. Bestaat er wel zoiets als de waarheid? Wat leren leugens ons over denken en over onszelf? Bevindt kennis zich in onwaarheden en zo ja, hoe komen we aan die kennis? Op heldere en provocerende wijze geeft Stangneth antwoord op deze vragen en dwingt de lezer na te denken over zijn eigen handelen en moraal.

  • Thuis

    Pieter Hoexum

    In `Thuis' verkent Pieter Hoexum het onzichtbare alledaagse: dichters, architecten en filosofen leiden hem tot een beter begrip van het begrip thuis, maar brengen hem even vaak op een dwaalspoor. Tijdens verschillende verblijven in het Roland Holsthuis in Bergen (NH) ging Hoexum op zoek naar een antwoord op de vraag: `Wat is thuis?' Hij werd daarbij aan het denken gezet door een uitspraak van Wittgenstein: `De aspecten van de dingen die voor ons het belangrijkste zijn blijven voor ons door hun eenvoud en alledaagsheid verborgen.' Hoexum gaat niet alleen te rade bij Wittgenstein, Heidegger, Bachelard en andere filosofen: hij dwaalt, tast de ruimte af, en merkt hoe een vreemd huis langzaam in zijn lichaam kruipt. Zo lukt het hem soms een glimp van wat thuis is op te vangen. Dit maakt `Thuis' een aanstekelijke verkenning van een begrip dat zich niet eenvoudig laat vastleggen.

  • Met De kleine De Beauvoir geeft Marja Vuijsje in kort bestek weer wie Simone de Beauvoir was en wat de kern van diens bijzonder invloedrijke boek De tweede sekse is. `Je bent niet als vrouw geboren, je wordt vrouw.' Dit is de bekendste zin uit het beroemde boek van filosofe, schrijfster en feministe De Beauvoir. Haar in 1949 verschenen De tweede sekse is een vlammend pleidooi voor verbetering van de positie van vrouwen, voor de onafhankelijkheid van de vrouw. Schrijfster en boek werden een belangrijke inspiratiebron voor de tweede feministische golf. Tot op de huidige dag geldt het als een iconisch boek over de bevrijding van de vrouw, er wordt dikwijls naar verwezen en in de afgelopen jaren is er duidelijk hernieuwde belangstelling voor deze oertekst van het feminisme. Marja Vuijsje, begenadigd schrijfster, behorend tot de generatie van de tweede feministische golf is lezer en herlezer van het oeuvre van De Beauvoir en van De tweede sekse in het bijzonder.

  • In de `De juiste zet' stelt schaakgrootmeester en filosoof Jonathan Rowson zichzelf doorlopend de vraag: wat heeft het schaakspel mij geleerd over het leven? In 64 korte hoofdstukken geeft hij op humoristische wijze waardevolle filosofische levenslessen, geïnspireerd uit het schaakspel. Offers die later winst opleveren, leren tegen je verlies te kunnen, groter en verder durven denken dan je ooit eerder deed: er is veel meer te leren van het spel dan louter lessen over strategie en zelfdiscipline.

  • Nabijheid

    Jan-Hendrik Bakker

    In Nabijheid onderzoekt Jan-Hendrik Bakker de rol die de nabijheid kan spelen in de toenadering tot elkaar in deze tijd van globalisering en grimmig nationalisme. Wat betekent familie nog voor de moderne mens? En waarom heeft de filosofie daar altijd zo weinig aandacht aan besteed en de literatuur juist wel? Is onze woonplaats een schuilplaats of juist een venster op de wijde wereld? Wie is onze naaste: de oorlogsvluchteling of onze dementerende buurman? Media en economie hebben de wereld klein gemaakt, maar voor velen van ons voelt ze tegelijk veel te groot aan. Bakker laat zien dat nabijheid geen gesloten ruimte is maar juist uitnodigt tot openheid en verbinding.

  • In `De wereld omgekeerd' van Remko van Broekhoven dienen de zeven hoofdzonden (hoogmoed, hebzucht, wellust, afgunst, vraatzucht, woede en gemakzucht) als uitgangspunt voor een prikkelende zoektocht. Remko van Broekhoven lokaliseert deze zonden in onze hedendaagse wereld en laat zien dat elk ervan ook deugden in zich heeft. Hoe kunnen we dat potentieel benutten en het kwaad in de wereld omkeren tot iets goeds? Met verrassende voorbeelden uit politiek, populaire cultuur en het dagelijks leven laat Van Broekhoven zien welke handvatten de filosofie ons biedt ons eigen gedrag te veranderen en de wereld te verbeteren.

  • In stilte

    Jan-Hendrik Bakker

    Ooit was het individualisme het grootste goed van de moderne mens, nu lijkt het ons grootste probleem: we willen vrij zijn, maar onze hebzucht dwingt ons in een economisch keurslijf; we willen authentiek zijn, maar de omgeving bepaalt in belangrijke mate onze identiteit; we willen betrokken zijn, maar onze digitale wereld weerhoudt ons van werkelijk contact. Hoe kunnen we het tij keren?
    Jan-Hendrik Bakker pleit voor een herwaardering van afzondering in stilte, een toestand die in onze tijd wordt beschouwd als zonderling, zielig en ongezond. Maar, zo stelt Bakker, kijk naar belangrijke schrijvers en filosofen als Kierkegaard, Nietzsche, Baudelaire, Merton en Thoreau, die afzondering en stilte juist opzochten om kracht uit te putten, om te protesteren tegen economische verspilling en weerwerk te leveren aan vervreemding en verlies van privacy.
    Je afzonderen is tegenwoordig moeilijker dan ooit, en daarom juist zo essentieel. In stilte laat zien dat afzondering dé manier is om onze individuele waarden te herijken.

  • De lagune

    Armand Marie Leroi

    Aan de westkust van Turkije ligt het eiland Lesbos, dat door een lagune vrijwel in tweeën is verdeeld. Dit is de plek waar, 2400 jaar geleden, Aristoteles besloot zich te gaan verdiepen in de natuurlijke wereld.
    Iedereen kent Aristoteles als filosoof - maar dat hij ook voor de biologie van enorm belang is geweest, is een beetje vergeten. Hij schreef alles op wat hij over de dierenwereld kon zeggen, teksten die bekendstaan onder de naam Historia Animalium. Eeuwenlang trokken wetenschappers er niet meer op uit om te kijken hoe de natuur erbij lag: ze sloegen simpelweg Aristoteles erop na. Vanaf de zeventiende eeuw kwam het tegengeluid: `Bestudeer de natuur! Niet de boeken!' Zo verdween Aristoteles langzaam uit de wetenschappelijke canon. Nu is het tijd voor een herwaardering: Armand Leroi herstelt in dit boek de reputatie van Aristoteles de wetenschapper. Niet alleen was hij de eerste bioloog, hij is nog steeds een van de grootste. Met De lagune geeft Leroi werkelijk een nieuwe visie op leven en werk van de filosoof.

  • Amor Mundi

    Peter Venmans

    We leven in een tijd waarin ons persoonlijk geluk centraal staat. We doen er alles aan om ons goed te voelen en ons te ontplooien en worden daarin gestimuleerd door een heuse geluksindustrie. Maar al die aandacht voor het individu gaat ten koste van de aandacht voor de wereld om ons heen. Langzamerhand hebben we de grenzen van het individuele geluksdenken bereikt.
    De tijd lijkt rijp voor meer `amor mundi', liefde voor de wereld, zoals filosofe Hannah Arendt het ooit noemde. Maar wat is dat dan? Hoe verhouden wij ons tot de wereld? Kunnen wij van de wereld houden zonder ons individuele geluk daarvoor op te geven? In dit prikkelende filosofische essay verkent Peter Venmans de mogelijkheden.

  • `Voor sommigen komt dit bericht dubbel; sorry daarvoor. En ook sorry voor wat er komen gaat: Het partijtje gaat niet door, zaterdag! René is vanmiddag gevallen, heeft zijn bovenbeen gebroken en wordt morgen geopereerd. Een aantal dagen ligt hij dus in het ziekenhuis. Dat leek me niks, een partijtje zonder René, dus we moeten het uitstellen. Morgen weet ik meer. Het gaat zeker een keer door, maar niet zaterdag!'
    Het verhaal van Babs van den Bergh, vrouw van René Gude begint met een argeloos bericht aan vrienden. Zonder dat iemand het nog beseft, bevat het de eerste aankondiging van de botkanker waaraan René zeven jaar later zou overlijden.
    Wat kan mij gebeuren? is gebaseerd de intensieve verslaggeving aan hun vaste vriendengroep. Het is een reisverslag, een liefdesgeschiedenis en een verhaal over ziekte, zorg, verdriet en vriendschap. Een persoonlijk verhaal geschreven met distantie; warm, helder, onverschrokken en gedetailleerd. En zoals voor de beste boeken over dit zo universele onderwerp geldt: met het eigen verhaal wordt ook dat van anderen verteld. In Wat kan mij gebeuren? zullen velen dan ook iets van hun eigen leven en lot herkennen.

  • In een beroemd Chinees sprookje verdwijnt de schilder in zijn eigen schilderij. Dat is de utopie van de waarheid: het samenvallen van het zelf met de wereld. Eeuwenlang hebben filosofen deze utopie onderzocht en geprobeerd tot werkelijkheid te maken, waarbij niet zelden geprobeerd werd de 'verkeerde' werkelijkheid door een zelfbedachte 'ware' te vervangen. In de meeste gevallen liepen die pogingen uit op geweld en ellende. De vraag die Rüdiger Safranski daarom in dit boek stelt, is: hoe kun je leven in een wereld die niet van jezelf is, met een vrijheid waarvan je niet precies weet of ze een vloek is of een zegen?

empty