Athenaeum

  • De ideale staat

    Plato Plato

    De ideale staat is Plato's theoretische hoofdwerk. Zijn politieke theorie vormt een hecht geheel met zijn denkbeelden op psychologisch, kentheoretisch en metafysisch gebied, en probeert ook een antwoord te geven op de vraag hoe het individu het beste kan leven.
    Maakt misdaad gelukkig? Loont wetsovertreding die onbestraft blijft? Zou het bezit van een onzichtbaar makende ring het gedrag van een mens terecht veranderen?
    Plato meent van niet. Tegenover meeslepende betogen over het immorele leven stelt hij de eerste samenhangende psychologische theorie uit de geschiedenis, waarin hij vijf menstypen onderscheidt: van de evenwichtige intellectueel tot de dictatoriale verslaafde.
    Parallel aan deze psychologische theorie loopt de politieke. Ook daarin worden vijf typen onderscheiden: aan de top van Plato's hiërarchie de harmonische ideale staat, onderaan de volledig ontspoorde dictatoriale samenleving. De democratie met zijn ongeremde consumptie en ongerichte economische groei wordt door Plato als de op een na slechtste staatsvorm beschouwd en in een groots fantasieverhaal over politieke degeneratie met verrassend herkenbare voorbeelden beschreven.
    Plato beschouwt leven als een vak. Uitvoerig schetst hij de daarvoor noodzakelijke opleiding, die is gericht op een zogenaamd objectieve vaststelling van normen en waarden. Niet iedereen heeft voldoende talent. Politieke macht komt uitsluitend toe aan het hoogste psychologische type: de harmonisch ontwikkelde mannelijke en vrouwelijke wetenschapsmensen die zijn curriculum met succes hebben voltooid. Zij vormen, als beschermers van objectieve normen en waarden, een soort Raad van Hoeders, zoals die bekend is uit theocratieën als het huidige Iran, een Raad die - om van de mens te redden wat er te redden valt - bijvoorbeeld niet terugschrikt voor een vernuftig gemanipuleerd eugenetisch programma, een materieel en seksueel communisme en een zeer strenge censuur op alle vormen van kunst. Met een verhaal over de ervaringen die een mens na de dood zouden wachten rondt Plato alle theorieën af.

  • Justitia

    Friedrich Dürrenmatt

    vIn een vol restaurant wordt op klaarlichte dag een hoogleraar doodgeschoten. De dader, een prominente burger van Zürich, wordt tot twintig jaar tuchthuis veroordeeld, laat in de gevangenis een jonge, brodeloze advocaat bij zich komen en geeft hem de opdracht zijn zaak opnieuw te onderzoeken. De hypothese is dat hij niet de moordenaar was. De advocaat neemt de schijnbaar zinloze opdracht aan en merkt te laat in welke val hij is gelopen: hij verwart het rechtssysteem met gerechtigheid. Is Vrouwe Justitia werkelijk blind?

  • Het grote avontuur

    Alain Fournier

    Het grote avontuur is de enige roman die Alain-Fournier heeft
    voltooid. Hij heeft aan drie gestalten iets van zichzelf meegegeven:
    de verteller, een eenzame onderwijzerszoon, de gekwelde aristocraat
    wiens vrouw er op zijn huwelijksdag vandoor gaat en de grote
    Meaulnes, een vrijgevochten schooljongen. Het huwelijksfeest
    wordt 's nachts afgebroken. Meaulnes moet terug naar school. Na
    die nacht gaat hij samen met de verteller op zoek naar de lieflijke
    bewoonster van het vervallen landhuis op wie hij verliefd is geworden...

  • In dit vierde en laatste deel van Het verhaal van Genji verschuift het toneel naar het stormachtige rivierdorp Uji, ten zuiden van de hoofdstad, waar twee jonge edelen de bekoorlijke dochters leren kennen van een halfvergeten prins, die in het verborgene leven. Zo ontvouwt zich voor de lezer een tragische liefdesgeschiedenis. In de beschrijving daarvan geeft de auteur blijk van grotere durf, inventiviteit en poëtische zeggingskracht dan ooit tevoren...

  • In de nalatenschap van Giuseppe Tomasi di Lampedusa, auteur van het onbetwiste meesterwerk

  • Machiavellist een gangbaar woord voor een politicus of manager die in zijn persoonlijke moraal alles ondergeschikt maakt aan zijn eigen machtsuitoefening. In De heerser kan zo iemand opzoeken waarom dat moet, en hoe. Meestal gaat het om een subtiel spel waarbij andermans belangen in het oog worden gehouden, juist omdat de macht dan effectiever kan worden gehandhaafd.

  • Arthur, de koning van eens en ooit staat samen met Tolkiens In de ban van de ring aan de wieg van het fantasy-genre. Waar Tolkien een eigen universum schiep, baseerde zijn tijdgenoot White zich op de legende van koning Arthur en zijn ridders van de Ronde Tafel.
    White maakte een vrije bewerking van het verhaal, waarbij hij de schijnwerper ook richt op Arthurs vrouw Guinevere en zijn vriend, de onverslaanbare Lancelot. Whites eigen ongelukkige jeugd, problematische liefdes en dito vriendschappen kwamen hem bij het schetsen van hun driehoeksverhouding goed van pas.
    De schrijver permitteerde zich een cruciale ingreep in de oude legende: hij ruimde maar liefst tweehonderd pagina's in voor het opgroeien van de vondeling Arthur. Als een Harry Potter avant la lettre beleeft de jongen onder leiding van tovenaar Merlijn vele leerzame avonturen in het dierenrijk. Het doel van deze opmerkelijke educatie: de wereld verlossen van het Recht van de Sterkste, de wortel van alle kwaad. Arthur bedenkt een Ronde Tafel, waar alle ridders die aanzitten gelijk zullen zijn. Met goede werken hoopt hij de ongepolijste vechtjassen in het gareel te houden. Maar dan begaat hij zelf een onvergeeflijke fout...
    In deze nieuwe vertaling komt de queeste van Arthur op liefdevolle, humoristische, hartstochtelijke, pijnlijke en ten slotte hartverscheurende wijze opnieuw tot leven.

  • Walging

    Jean-Paul Sartre

    Ergens in de provincie, in het stadje Bouville, leidt de historicus Roquentin een geïsoleerd bestaan. Hij heeft zich teruggetrokken om een studie te schrijven over het leven van de achttiende-eeuwse markies de Rollebon. Roquentins eigen leven is veelbewogen. In zijn nieuwe, deprimerende omgeving voelt hij zich geconfronteerd met de naakte feiten. Zijn dromen zijn vervlogen. Er is alleen nog het leven. Walging biedt naast illusieloosheid een venster in de nacht van de walging van het bestaan.

  • Utopia

    Thomas More

    De humanistische heilstaat Utopia leek volgens Thomas More in het geheel niet op de toestand in het Westen zoals die was in 1516, toen dit beroemde boek verscheen. Armoede, sociale onrust, corrupte rechtspraak en falende politiek zijn op het eiland Utopia niet aan de orde. De kloof tussen arm en rijk bestaat niet, iedereen werkt en beschikt over alles wat hij nodig heeft. Geld speelt geen rol en evenmin is er sprake van de eeuwige misdragingen die met geld gepaard gaan. Desalniettemin is het boek Utopia een product van zijn tijd: nieuwe ontdekkingen en inzichten en met name het ontluikende humanisme maakten dat de hoop groeide op een betere, geordende samenleving. Thomas More had als jurist en staatsman de positie om hier een bijdrage aan te leveren, ware het niet dat hij in een conflict kwam met koning Hendrik VIII en werd geëxecuteerd in 1535. Vierhonderd jaar later werd hij heilig verklaard.

  • Verliefde vrouwen

    D.H. Lawrence

    `I know dirt when I smell it, zei een criticus in 1921 over het pas verschenen Verliefde vrouwen, hoewel hij een gekuiste versie onder ogen had gekregen. Onder druk van zijn uitgever, die bang was voor vervolging, wijzigde Lawrence een aantal scènes waaraan de preutse Britse lezer aanstoot zou kunnen nemen. Negentig jaar later verschijnt nu eindelijk een Nederlandse vertaling van het werk zoals Lawrence het bedoeld had.
    De twee zusters Ursula en Gudrun Brangwen wonen samen in een ingeslapen mijnstadje in de Britse Midlands. In de openingsscène van de roman verklaren ze zich fervente tegenstanders van het huwelijk. Hoe man en vrouw relaties met elkaar aanknopen (en hoe verkeerd dat kan aflopen) vormt de belangrijkste rode draad in Verliefde vrouwen.
    D.H. Lawrence beschouwde de roman als zijn beste werk. Hij schreef verschillende versies van het boek. In 1920 werd het voor het eerst gepubliceerd in Amerika; de eerste Britse druk verscheen een jaar later.

  • De gouden ezel

    Apuleius

    Magie, seks, misdaad en sensatie, humor, verlossing: De gouden ezel van Apuleius van Madauros (ca. 125-180) heeft het allemaal. De roman vertelt het verhaal van Lucius, een jongeman die per ongeluk verandert in een ezel en zo allerlei avonturen beleeft. Hij hoort de vreemdste verhalen, zoals het beroemde sprookje van Amor en Psyche, en raakt betrokken bij moord, roof en overspel. Pas op het dieptepunt van zijn leed reikt de godin Isis hem de helpende hand... Maar is dat ernst of spot? Religieuze diepgang of satire?
    In dit levende boek verandert alles telkens van vorm. Dat geldt voor het verhaal, maar ook voor de flonkerende stijl. Op sublieme wijze jongleert Apuleius met taal en literaire conventies. De gouden ezel is een verhaal dat direct aanspreekt, maar ook een spel op niveau met de lezer, een postmoderne roman avant la lettre.

  • Gulliver's travels, voor het eerst verschenen in 1726, wordt algemeen beschouwd als Swifts meesterwerk. Het boek werd al snel een succes: volgens de overlevering werden er binnen drie weken tienduizend exemplaren van verkocht. Het is lange tijd een controversiële roman geweest vanwege zijn sterk satirische en anti-maatschappelijke inhoud.
    Wie het boek leest om zijn kritische en correctieve bedoelingen, doet het ernstig tekort: de fantasie en de humor van de schrijver en de sprookjesachtige sfeer van het reisverslag hebben het in de loop der jaren gewonnen van de kritische en politieke lading die het werk óók heeft. Bovendien zijn de menselijke beperktheden, hypocrisie, vooroordelen en het conservatisme, die de auteur op onnavolgbare wijze aan de kaak stelt, nog steeds actueel.
    /> Het reisverhaal is bekend: Lemuel Gulliver, de verteller, doet verslag van zijn bezoek aan het eiland Lilliput (waar alles twaalf keer zo klein is), het land der reuzen (Brobdingnag), het vliegende eiland Laputa en natuurlijk Houyhnhnms, de ethisch hoogstaande paarden die niet weten wat 'liegen' betekent. De speelse fantasie en intrigerende, parodiërende stijl van de schrijver fascineren miljoenen lezers al meer dan tweehonderdvijftig jaar.

  • Ulixes

    James Joyce

    Leopold Bloom, advertentie-acquisiteur, Alleman en Buitenstaander, de Ierse Odysseus, eerder antiheld dan held, wandelt op een schijnbaar gewone doordeweekse donderdag in juni 1904 door Dublin. Dat vormt het vertrekpunt voor wat is uitgegroeid tot de grootste klassieker van het modernisme, Ulixes. In achttien hoofdstukken, die boeken op zichzelf zijn, wordt het verhaal van Leopold verteld, en dat van Stephen Dedalus, de jonge dichter, alter ego en nom de plume van Joyce. Legendarisch is de prachtige monologue intérieur van zijn echtgenote Molly aan het eind van het boek: een gedachtestroom van vele pagina s, in zeven ademloze alinea s, vrijwel zonder interpunctie.
    In de sprankelende, avontuurlijke en gedurfde vertaling van Erik Bindervoet en Robbert-Jan Henkes die eerder het onleesbaar en onvertaalbaar geachte Finnegans Wake vernederlandsten wordt Joyce meesterwerk nieuw leven ingeblazen, tot en met de titel aan toe: Ulixes, zoals wij de Griekse held Odysseus al kennen sinds Van Maerlant en P.C. Hooft. De nieuwe vertaling van Bindervoet & Henkes doet recht aan het oorspronkelijke Joyceaans, in taaleigen, humor en alles wat het boek zo bijzonder maakt.

    `Ulysses is een huis, als het eerste huis waarin ik heb gewoond, waarin ik ben opgegroeid en waarvan ik me elke kamer, elke kast, elke klok, elk schilderij, elke verjaardag, elke winter en elk onverwacht bezoek herinner. Toon Tellegen

  • Is oud worden iets ellendigs, een periode van gestage neergang, die alleen ongemakken met zich meebrengt? Wat is een zinvolle tijdsbesteding als je op hoge leeftijd komt? Het zijn universele vragen, waarover schrijvers zich al in de oudheid hebben uitgesproken. De bekendste van hen is Marcus Tullius Cicero (106-43 v.Chr.).

    In een van zijn beroemde filosofische dialogen laat hij zien dat ouderdom veel goede kanten heeft. Er hoeft van alles niet meer, er is tijd voor rust en mooie dingen, het is de leeftijd voor wijsheid. Dit positieve beeld van ouderdom wordt in de mond gelegd van de roemruchte politicus Cato de Oudere. Maar het zegt vooral iets over Cicero zelf. Hij schreef het boek op het eind van zijn leven, toen hij zich oud en ellendig voelde en hij politiek gezien buitenspel stond. De kunst van het oud worden is bedoeld als troost. Vooral voor Cicero zelf, maar ook voor zijn vele lezers.

  • Innerlijke rust

    Seneca

    We hebben alles wat we willen, kunnen ons alles veroorloven. En toch zijn we ontevreden met ons leven. En vooral ontevreden met onszelf. Het is geen depressie en we zijn ook niet diep ongelukkig, het is meer een onbestemd gevoel van onvoldaanheid. Wat is er toch aan de hand?
    Deze psychische toestand is van alle tijden. Dat blijkt wel uit Innerlijke rust van de Romeinse filosoof Seneca. Daarin geeft hij een messcherpe analyse van het probleem: het ligt aan onszelf, aan onze geestelijke houding. Als je niet duidelijk hebt wat je wilt en geen heldere keuzes maakt, blijf je altijd onrustig en verveeld. Gelukkig is daar wel iets aan te doen. Kijk goed wat je talenten en mogelijkheden zijn, zegt Seneca, en handel daarnaar. In elke situatie, zelfs onder dwang en tirannie, kan een mens het goede doen. Zorgvuldig vrienden uitkiezen, je niet druk maken om zinloze zaken, niet telkens wisselen van plan: praktische middelen om je leven te ordenen.
    Zo wijst Seneca zijn lezers in kort bestek feilloos de weg naar innerlijke rust en balans.

  • Medea / Bakchanten

    Euripides

    Medea, na vierentwintig eeuwen nog jaarlijks opgevoerd, is het echtscheidingsdrama in zijn extreme vorm, waarbij de vrouw, na alle vergeefse redeneringen, om de man die haar verlaat te straffen de kinderen vermoordt, van wie zij houdt.
    Bakchanten is een gruwelijke botsing van rationaliteit en extase. Koning Pentheus wordt bij een poging de vrouwen van zijn land in het gareel te krijgen, die onder invloed van Bakchos hun dagelijkse plicht verzaken, als slachtoffer van zijn seksuele fantasieën door de meedogenloze god bedrogen en door zijn eigen moeder verscheurd. Voor deze uitgave in de Perpetuareeks heeft Gerard Koolschijn de tekst opnieuw vertaald.

  • Mevrouw Dalloway

    Virginia Woolf

    Op een mooie zomerochtend gaat Clarissa Dalloway de deur uit om bloemen te kopen. Ze is bezig met de laatste voorbereidingen voor het feest dat ze die avond gaat geven. Terwijl ze door Londen loopt overdenkt ze haar leven. Ze herinnert zich de tijd dat ze even oud was als haar dochter, en haar relatie met Peter Walsh. Elders in London wordt Septimus Smith, zwaar getraumatiseerd teruggekeerd uit de Eerste Wereldoorlog, geplaagd door hallucinaties. Hun levens kruisen elkaar op verrassende wijze.
    Virginia Woolf (1882-1941) werd bekend door modernistische meesterwerken als Mrs Dalloway (1925), To the Lighthouse (1927) en Orlando (1928). Haar thematiek en haar vloeiende stijl, die prachtig tot uiting komt in vele monologues intérieurs, zijn van blijvende invloed geweest op de wereldliteratuur.
    Boukje Verheij vertaalde eerder onder veel meer Kim van Rudyard Kipling, Schateiland van Robert Louis Stevenson en werken van Tom Holland.

  • Een man doopt een cakeje in zijn thee, neemt een hap en herinnert zich opeens het stadje waar hij als kind zijn vakanties doorbracht. Veel meer gebeurt er niet in Combray, de ouverture van Swanns kant op, het eerste boek van Marcel Prousts megaroman Op zoek naar de verloren tijd. Ook in de vervolgdelen, Een liefde van Swann en Plaatsnamen: de naam, is de blik van de verteller hoofdzakelijk naar binnen gericht. Niet uiterlijke gebeurtenissen maar innerlijke associaties houden de tekst in beweging.
    Met Kafka en Joyce is Proust een van de grote modernisten. Dat hij schrijft over de wufte wereld van het fin-de-siècle doet aan de radicaliteit van zijn schrijfwijze niets af. In deze nieuwe vertolking van Swanns kant op door het vertalersduo Martin de Haan en Rokus Hofstede klinkt zijn stijl in het Nederlands scherper, ironischer en suggestiever dan ooit tevoren.

  • Odyssee

    Homeros

    De Odyssee is het mooiste boek ooit over eilanden en ellende, over monsters en minnaars, over vaders en zonen, over een man en zijn vrouw.
    Met Odysseus verkent de lezer de oude wereld, op en rond de Middellandse Zee, en met hem vraagt hij zich af wat de brutaliteit van de Cycloop of het lied van de Sirenen voorstelt in het licht van de grote thuisreis. De lezer voelt mee met Telemachos, die zijn vader zoekt, verafschuwt de vrijers, sympathiseert met Penelope. En wacht met haar.
    Vierentwintig lange zangen lang leeft de lezer mee met de man die eindelijk thuis op Ithaka zijn plaats als vader, echtgenoot en vorst weer zal innemen. Met de Ilias in het achterhoofd, een verhaal vol macho's en spierkracht, ontdekt de lezer in de Odyssee een andere wereld, die van volharding en denkkracht. Aanvaard met Odysseus de odyssee: de grote reis van elk mensenleven.

  • `Het boek schoot als een komeet naar de top van de bestsellerlijsten [...] en het was het eerste in een reeks waarin McCullers een stem geeft aan al degenen die zijn afgewezen, vergeten, misbruikt en onderdrukt. Nooit eerder zijn de rafelranden van de maatschappij zo briljant voor het voetlicht gebracht.' Oprah Winfrey's Bookclub

    Vier gewone mensen worstelen met de raadsels in hun leven. De setting: een zuidelijk stadje in de VS, eind jaren dertig. Mick Kelly is een tomboy met muzikaal talent, maar heeft geen geld om dat te ontplooien. Jake Blount is een alcoholistische marxist op de vlucht. De verbitterde dokter Copeland vindt geen gehoor bij zijn eigen mensen. En Biff Brannon, de zachtaardige kroegbaas, kijkt toe. Hun levens kruisen elkaar. Allemaal zoeken ze naar verlossing. En allemaal vermoeden ze dat het antwoord op hun vragen zal komen van John Singer. Maar die kan niet spreken. Wie zal hen redden?

    `Waarom is juist dit boek zo'n lang leven beschoren? Vermoedelijk door de ideale mix van universele thema's als liefde, eenzaamheid en het zoeken naar God én het onbarmhartige portret van racisme en armoede in het diepe zuiden.' de Volkskrant

    Carson McCullers (1917-1967) schreef op haar drieëntwintigste de roman van haar leven. Met haar meesterlijke, melancholieke stijl weet zij lezers al generaties lang te raken. De personages, met hun wensen, verwachtingen en desillusies, zijn zo mooi en indringend beschreven dat je je volledig kunt inleven in wat zij voor elkaar voelen. Een aantrekken en afstoten dat sterk lijkt op liefde.

    Molly van Gelder (1950) vertaalde onder meer werk van Lillian Hellman, Flannery O'Connor, Daniel Woodrell, Alice Sebold, John Irving (samen met Nicolette Hoekmeijer), Edna O'Brien en Anne Enright.

  • Anna Karenina

    Lev Tolstoi

    Anna Karenina is volgens Vladimir Nabokov de beste roman ooit, volgens Anna Achmatova een misogyn product van een misogyne auteur. De discussie over de `bedoeling' van de roman is nooit verstomd: schreef Tolstoi een aanklacht tegen een vrouwonvriendelijke samenleving of vertolkte hij het orthodox-christelijke standpunt dat de vrouw op de wereld is om man en kinderen te dienen?
    De `oplossing' die de roman biedt is, zoals het goede literatuur betaamt, een exposé van beide opinies met alle grijsschaakeringen tussen de twee uitersten. Anna is in de eerste plaats een opvallende, mooie, intelligente, lieve vrouw die haar leven onder haar eigen ogen ziet desintegreren vanaf het moment dat zij verliefd wordt op een man die volgens de wet de hare niet is.
    Dat Anna Karenina moeiteloos `de beste roman ooit' kan worden genoemd is te danken aan de razendknappe structuur waarin de verschillende verhaallijnen zijn verweven, aan Tolstoi's messcherpe observaties van de binnen- en buitenkant van mensen en dingen, en aan de thematische rijkdom, die de roman boven de tijd uittilt en lezing ervan tot een gebeurtenis maakt die niemand zou mogen missen.

  • Schaaknovelle

    Stefan Zweig

    Schaaknovelle is een spannend en intrigerend verhaal over een man die zijn poging te overleven in gevangenschap bijna ziet uitmonden in een persoonlijke catastrofe. Een beroemde novelle over de gevaren van eenzaamheid.
    Tijdens een zeereis duikt de man plotseling op als tegenstander van een groot schaakmeester. Als gevangene van de Gestapo heeft hij zich met behulp van zelfgemaakte stukken tot meesterschaker ontwikkeld. Maar hij is er niet geheel zonder schade vanaf gekomen; hij moet toegeven dat het voortdurende schaken tegen zichzelf een gespletenheid van het bewustzijn heeft veroorzaakt die noodlottige gevolgen had kunnen hebben...

  • De rechter en zijn beul lijkt een klassieke misdaadroman: er is een misdaad gepleegd en er wordt onderzoek gedaan, en aan het eind van het boek weet de lezer wie de dader is.
    Maar van meet af aan deugt het onderzoek niet: de commissaris blijkt gaandeweg alle achtergronden al te kennen - en hij weet ook al snel wie de dader is. Hij laat zijn collega's vervolgens alleen maar verder speuren omdat hij iets wil rechtzetten, een rekening wil vereffenen. Hij wil een `gerechtigheid' bewerkstelligen die hij langs de legale weg onmogelijk kan bereiken.
    De misdaadromans van Dürrenmatt volgen het klassieke schema van het genre, maar stijgen daar ver bovenuit door hun ironische, vaak cynische toon en hun filosofische en maatschappijkritische inhoud.

  • Het hoofdkussenboek

    Sei Shonagon

    Sei Shonagon was een hofdame in het tiende-eeuwse Japan, de hoogtijdagen
    van het keizerlijk hof. Ze tekende alles op wat haar aantrok of
    afstootte in haar omgeving en schetst zo een uniek portret van een
    gesloten wereld waarin poëzie, de liefde en een hoogontwikkeld gevoel
    voor ritueel de toon aangeven. Met de nodige spot karakteriseert
    ze de hovelingen die haar omringen; fijngevoelig beschrijft ze haar
    eigen avontuurtjes, haar teleurstellingen en het verstrijken van de seizoenen.
    Ze klinkt vaak vertrouwd en ondeugend en houdt van lijstjes
    zoals we die nu ook kunnen maken, maar dan mooier en exotischer:
    Dingen waarvan je hart sneller gaat kloppen
    - Mussen met jongen
    - Een plek voorbijlopen waar kleine kinderen zitten te spelen
    - In een Chinese spiegel kijken die wat beslagen is
    - Een jonge edelman die halthoudt met zijn koets om iets te vragen
    - Je wast je haar, maakt je op en trekt kleren aan die heerlijk geuren
    naar wierook. Ook als je ergens zit waar niemand in het bijzonder je
    ziet, geeft het je een zalig gevoel vanbinnen
    - Op een avond waarop je een bezoeker verwacht, springt je hart al
    op door het gekletter van regen en het gerammel van de wind

empty