• Kees 't Hart en Maarten 't Hart - geen familie, wel leeftijdsgenoten - vonden elkaar in een uitvoerige en hoogstpersoonlijke briefwisseling over Simon Vestdijk. Hun beider inspiratie, held, leidsman en voorbeeld. Hoe kwam hun bewondering voor deze uitzonderlijke schrijver tot stand? Wat betekent Vestdijk nog altijd voor hen? Waarom wordt Vestdijks werk veronachtzaamd?
    Wat is kenmerkend aan Vestdijks stijl en waarom gaan huidige schrijvers niet meer bij hem in de leer? In deze intieme, vaak geestige, soms diepgravende, altijd nieuwsgierige brieven - regelmatig doorspekt met hoogstpersoonlijke ontboezemingen en merkwaardige uitweidingen - komt hun diepe bewondering en grote waardering voor elkaar en voor Vestdijk scherp naar voren.

  • De nachtstemmer

    Maarten 't Hart

    Eind jaren tachtig van de vorige eeuw krijgt een Groningse orgelstemmer de opdracht een beroemd kerkorgel te stemmen in een Zuid-Hollands havenstadje. Hij komt terecht in een wonderlijke wereld, bevolkt door eigenaardige, merendeels xenofobe dwarsliggers wier liefste bezigheid het is zowel elkaar als mensen van buiten ertussen te nemen. De stemmer maakt kennis met een Braziliaanse weduwe en haar eigenaardige dochter die zich ontpopt als een vaardige helper bij het stemmen. Dankzij de weduwe en haar behulpzame dochter raakt de stemmer echter in grote problemen die uiteindelijk, tamelijk onverwacht, toch nog opgelost lijken te worden.

  • De kroongetuige is zowel een roman als een thriller. In de eerste plaats is het een roman over (vergeefse) liefde, over jaloezie en vooral over een huwelijk dat wordt bedreigd door kinderloosheid. In de tweede plaats handelt het over iemand die van een moord beschuldigd wordt. Het gaat hierbij niet zozeer om de vraag hoe de schuldige zelf de beschuldiging ervaart, maar hoe zijn omgeving en met name zijn echtgenote daarop reageert. Zij is dan ook de eigenlijke hoofdpersoon van het boek, een kroongetuige die niet verhoord wordt.
    De zonnewijzer is een vervolg op De kroongetuige. De hoofdpersoon Leonie Kuyper is inmiddels gescheiden. Haar beste vriendin overlijdt aan een zonnesteek. Zij laat alles na aan Leonie, met als enige voorwaarde dat zij zo goed mogelijk voor haar drie poezen zal zorgen. Leonie gaat om die reden zelfs in het appartement van haar vriendin wonen en kruipt, aanvankelijk omwille van de poezen, in de huid van haar overleden vriendin. Ze gaat daar zo in op dat ze zich ten slotte volledig met haar identificeert. Gaandeweg kom ze erachter dat er veel meer aan de hand is geweest dan een zonnesteek.

  • De getrouwde componist Alexander Goudveyl dreigt kapot te gaan aan zijn fatale liefde voor een vijftien jaar jongere, vrouwelijke dierenarts. Iets vergelijkbaars overkwam de schrijver van deze weergaloze roman. Componeren lukt de hoofdpersoon niet meer, zoals Maarten 't Hart als gevolg van zijn affaire met een beeldschone dierenarts niet verder kon met de thriller Het woeden der gehele wereld. Eerst moest hij in Onder de korenmaat op zijn bekende lichtvoetige wijze verslag doen van een waargebeurd liefdesdrama waarin zelfbeklag en zelfspot om voorrang strijden. De kunstenaar in crisis overtreft hiermee zichzelf. - Elsbeth Etty
    Onder de korenmaat (1991) is een van de drie romans (naast De droomkoningin en Ik had een wapenbroeder) die Elsbeth Etty nomineerde voor heruitgave ter gelegenheid van Maarten 't Harts vijfenzeventigste verjaardag. Etty herlas 't Harts hele oeuvre voor haar boek Minnebrieven aan Maarten (2019), waarin zij het verband tussen zijn leven en werk onderzoekt.

  • Ondanks het feit dat er in 1999 weinig bijzonders gebeurt voor Maarten 't Hart, wordt hij het hele jaar door geconfronteerd met allerlei vormen van waanzin: het hoofdthema van deze roman. Tevens blikt hij in Een deerne in lokkend postuur terug op zaken waaraan hij in de loop van zijn leven belang hechtte. Zo werd deze schets van het laatste jaar van de eeuw niet alleen een dagboek maar ook een boek der herinneringen.

  • De wereld van 't Hart in achttien verhalen
    In het Duitse blad Der Spiegel werd Maarten 't Hart getypeerd als een 'wunderbar altmodischer Erzähler'. In deze sterk autobiografische verhalen blijkt die wonderbaarlijke, ouderwetse vertelkunst bij uitstek geschikt om de dwaasheid en absurditeit van het moderne leven te betrappen. Ogenschijnlijk alledaagse gebeurtenissen zoals de verkoop van een huis, een plechtige uitvaart, een kerkdienst, een ontmoeting op een treinstation, een bezoek aan de markt of een casino pakken tragikomisch uit. Of soms juist beklemmend, zoals in 'De buitendeur' of 'De stiefdochters van Stoof'. Toch overheerst in alle verhalen een lichte toon; ze laten zien dat het leven in feite een klucht is die helaas een enkele keer in een tragedie kan ontaarden.
    'In al die verrassend spannende en trouwens ook nogal geestige verhalen staat iets op het spel.' Janet Luis in NRC Handelsblad
    'Waarom heeft 't Hart niet al lang geleden de P.C.Hooftprijs gekregen?' Arie Storm in Het Parool

  • Waar 't Hart vol van is
    In 1976 verscheen, onder de titel De kritische afstand, de eerste essaybundel van Maarten 't Hart. Zijn vak, de ethologie, vormde de inspiratiebron voor prikkelende beschouwingen over het gedrag van mensen, bekeken via de omweg van diergedrag. In 1978 volgde de tweede essaybundel, De som van misverstanden, over bewonderde schrijvers, die werd bekroond met de J. Greshoff-prijs. Daarna verschenen nog tal van essaybundels, waaronder Ongewenste zeereis (1979), De vrouw bestaat niet (1982), Het eeuwige moment (1983), Een dasspeld uit Toela (1990), Een havik onder Delft (1992), De gevaren van joggen (1999), het geruchtmakende De Schrift betwist (2003) en Mozart en de anderen (2006).
    De wereld van Maarten 't Hart is een representatieve bloemlezing essays waarin alle thema's aan bod komen. Steeds verrassend, altijd eigenzinnig, worden literaire, biologische, religieuze, feministische en muzikale onderwerpen onbekommerd van dwarse kanttekeningen voorzien. Deze selectie bevat een viertal nieuwe, niet eerder in boekvorm gepubliceerde essays.
    'Waarom heeft 't Hart niet al lang geleden de P.C. Hooft-prijs gekregen?' - Arie Storm in Het Parool

  • Toen Maarten 't Hart acht jaar oud was, hoorde hij `Wohl mir, dass ich Jesum habe' uit cantate 147 in de befaamde pianobewerking van Myra Hess. Het was het mooiste wat hij ooit gehoord had. Bach is zijn oudste, diepste, grootste liefde, meer nog zelfs dan Mozart. Dat is ook te danken aan het feit dat hij zich iedere dag aan de piano laaft aan de springlevende geest van dit onvergankelijke genie. In dit boek bespreekt hij een aantal biografische onduidelijkheden in het leven van Bach, probeert hij aan te tonen dat Bach rond 1730 in een crisis geraakte vanwege zijn huiselijke omstandigheden, geeft hij zijn visie op de cantates, de concerten, het Wohltemperierte Klavier, de andere klaviermuziek, de Matthäuspassion, de kamermuziek, en op de omvangrijke literatuur over het fenomeen Bach.

  • Het is 1956. Tijdens een evangelisatiecampagne wordt op klaarlichte dag een politieagent vermoord. De jonge Alexander Goudveyl staat oog in oog met de dader. Die draagt een gleufhoed en heeft een sjaal voor zijn mond. Alex raakt in de ban van het voorval en breekt zijn hoofd over devraag wie de schutter was. Pas jaren later - als Alex inmiddels getrouwd is - komt de waarheid aan het licht.

  • Maarten 't Hart is een meester in het bedenken van sterke plots, een echte verteller. De kroongetuige en Het woeden der gehele wwereld leiden een dubbelbestaan als roman én als thriller. Het woeden der gehele wereld werd zelfs bekroond met de Gouden strop.
    De zonnewijzer is een zelfstandig te lezen vervolg op De kroongetuige. De hoofdpersoon Leoni Kuyper is inmiddels gescheiden. Haar beste vriendin overlijdt aan een zonnesteek. Zij laat alles na aan Leonie, met als voorwaarde dat Leonie zo goed mogelijk voor haar drie poezen zal zorgen. Daartoe moet Leonie zelfs in het van haar vriendin geërfde appartement gaan wonen. Gaandeweg identificeert Leonie zich volledig met haar overleden vriendin en komt ze erachter dat er veel meer aan de hand geweest is dan een zonnesteek...

  • Laatste zomernacht is in de eerste plaats een idyllische verhaal over de laatste avond en nacht van een meerdaagse excursie van biologen naar een laagveenmoeras. maar de idylle is niet zonder tragische accenten. Misschien zou men het verhaal nog het beste kunnen karakteriseren als een verinnerlijkte variant van de geschiedenis van Romeo en Julia.

  • 'Ik had helemaal geen ongelukkige jeugd, eerder in tegendeel, en ik was toen evenals nu van nature opgewekt en vrolijk. Als ik over vroeger schrijf is dat niet uit onverteerd en onvergeten leed maar uit plezier in de herinnering: ik schrijf niet van mij af, ik schrijf naar mij toe. Als andere mensen een eindje gaan wandelen, komen dagdromen naar boven, bij mij zijn dat herinneringen, meest van voor mijn achttiende en ik ben als een kind zo blij wanneer er iets terugkomt dat ik vergeten was, zoals toen mijn broer een oud sigarenbandjesalbum van mij terugvond. Dan komt weer een verzonken herinnering tot leven.'
    In Het roer kan nog zesmaal om, 'voorlopige herinneringen', beschrijft Maarten 't Hart zijn jeugd, zijn studentenjaren, zijn spectaculaire carrière als auteur. Met de warmte en vrolijkheid die herinneringen bij hem opwekken, maar tevens met een behoorlijke dosis venijn.

  • Maarten t Hart brengt in Het psalmenoproer, zijn eerste historische roman, een fascinerende en grotendeels vergeten periode uit de vaderlandse geschiedenis tot leven. In de roman wordt het levensverhaal verteld van een kleine reder die in zijn leven één faux pas begaat, waardoor hij betrokken raakt bij het psalmenoproer, een opstand van `verpauperde luyden' tegen `voorname meesters'. En passant wordt ook een scherp beeld geschetst van de neergang der beug- en haringvisserij, uitmondend in de historische audiëntie van Maassluise vissers bij Napoleon in oktober 1811.
    In 1773 werd er in de gereformeerde kerken in Nederland ter vervanging van de eeuwenlang gezongen psalmberijming van Petrus Datheen een nieuwe berijming ingevoerd. Er was verzet, maar niet grootschalig. Anders werd dat toen men ook de wijze waarop de psalmen gezongen werden, wilde reformeren. Het was gebruikelijk de psalmen uiterst langzaam te vertolken; kerkgangers mochten zelf versieringen aanbrengen en vrijelijk uithalen toevoegen of eindnoten lang aanhouden. Deze zogenaamde lange zingtrant wilde men vervangen door een korte.
    Overal in Nederland sloeg de vlam in de pan. Dominees werden met stoven bekogeld, kerkvoogden bedreigd. In Zeeland kwam het tot ernstige ongeregeldheden, maar de grootste psalmenoproeren deden zich voor in Vlaardingen en vooral in Maassluis. Uiteindelijk moest de baljuw van Delft er met een troepenmacht aan te pas komen om daar de orde te herstellen.

    De pers over Lotte Weeda:
    [ ] deze roman [behoort] tot het beste wat Maarten t Hart heeft geschreven. NRC Handelsblad
    Maarten t Hart heeft met Lotte Weeda een rijke roman geschreven die blijft rondspoken. Vrij Nederland
    [ ] een waardevolle, lezenswaardige roman. De Morgen

  • Het verlangen naar geslachtsverandering vormt het hoofdthema van Ik had een wapenbroeder, een aangrijpende en spannende roman over de homoseksuele relatie van een dienstplichtige domineeszoon met een mederekruut. Toen het boek in 1973 verscheen, wist niemand dat het deels autobiografisch is. Dat een keurig getrouwde bioloog als Maarten 't Hart zich met travestie inliet, hield geen mens voor mogelijk. Inmiddels is algemeen bekend dat dit hartverscheurende verhaal over een met zijn identiteit worstelende jongeman mede berust op eigen ervaringen van de schrijver. Behalve taboedoorbrekend en visionair is deze als een thriller lezende roman een sleutelwerk in 't Harts omvangrijke oeuvre. - Elsbeth Etty
    Ik had een wapenbroeder> (1973) is een van de drie romans (naast De droomkoningin en Onder de korenmaat) die Elsbeth Etty nomineerde voor heruitgave ter gelegenheid van Maarten 't Harts vijfenzeventigste verjaardag. Etty herlas 't Harts hele oeuvre voor haar boek Minnebrieven aan Maarten (2019), waarin zij het verband tussen zijn leven en werk onderzoekt.

  • De nakomer

    Maarten 't Hart

    De nakomer is niet alleen een ontwikkelingsroman maar ook een verhaal over de oorlog en over de waarheid en verdichting daarvan.
    Aan de hand van het leven van Simon Minderhout, de apotheker uit Het woeden der gehele wereld, worden door 't Hart vragen gesteld over schuld en straf, over moed en lafheid. Vragen die de Nederlandse samenleving na de tweede wereldoorlog veelal ontlopen heeft. Het was immer makkelijker individuele schuldigen aan te wijzen.
    Als de Duitsers Nederland binnenvallen weet de in Groningen geboren Simon Minderhout zoals al in Het woeden der gehele wereld verhaald werd, te bewerkstelligen dat enkele joodse vrienden op een haringlogger kunnen vluchten. Helaas mislukt deze poging en mede als gevolg daarvan wordt Simon, tot zijn verdriet, buiten het verzet gehouden. Toch komt hij, via een koerierster, zijdelings in contact met de illegaliteit. Als gevolg daarvan wordt hij een halve eeuw later op onthutsende wijze met het verleden geconfronteerd.
    De nakomer is een menselijk drama op het breukvlak van waarheid en leugen, van oorlog en vrede, van religie en vertwijfeling.

  • Metten Anker, musicoloog, heeft zojuist zijn vrouw bedrogen en verdwaalt op weg terug naar huis in een volkstuincomplex. Gedurende een doorwaakte nacht laat hij de meisjes en vrouwen die een rol in zijn leven hebben gespeeld de revue passeren. Hoe heeft het zover kunnen komen? Een ontroerend en meeslepend verhaal, van de winnaar van de Gouden Strop, waarin natuurlijk ook de muziek weer een hoofdrol speelt.

  • Maarten t Hart schreef zijn eerste biografie Het roer kan nog zesmaal om in 1984.
    Al leek de titel koerswijzigingen aan te kondigen, niets is daarvan terechtgekomen. In feite is er sinds 1984 weinig in zijn leven veranderd, behalve dan dat zijn werk vooral in Duitsland grote opgang heeft gemaakt. Over de vaak opmerkelijke en soms ook bizarre consequenties daarvan brengt hij verslag uit in Dienstreizen van een thuisblijver.
    t Hart wordt niet alleen in Duitsland gelezen, maar ook in Hongarije en Zweden. Ook dat levert hilarische hoofdstukken op, evenals zijn weergave van hoe het hem verging als beoogd biograaf van Simon Vestdijk.
    Aldus ontstond, ondanks het feit dat sinds 1984 het roer niet meer om ging, een kleurrijk vervolg op zijn eerdere biografie.

    Over Het roer kan nog zesmaal om:
    * 'Wat het opvallendste aan zijn boek is? Het tomeloos plezier waarmee zijn tegendraadse herinneringen geschreven zijn.' Algemeen Dagblad
    * 'Amusant, warm en levendig, hoewel soms ook met een behoorlijke portie venijn [].' De Morgen
    * 'Meeslepende autobiografie.' De Telegraaf

  • Een vlucht regenwulpen is een fenomeen. Er werden al meer dan een miljoen exemplaren van verkocht. Het boek is, net als de verfilming, een klassieker.
    Een beklemmende geschiedenis over een door afkomst en opvoeding tot isolement gedoemd kind, wiens angsten en dwang-neurotische trekken verzacht worden door een grote opmerkingsgave, een hartstochtelijke aard en een diepe liefde voor de natuur. Een onvergetelijk verhaal uit een tijd toen Nederland een universum was, en een dorpje de hele wereld.

  • In De Jacobsladder keert Maarten 't Hart terug naar het Maassluis van zijn jeugd. Tegen de achtergrond van de ondergang van het eiland Rozenburg -opgeofferd aan de havenuitbreiding van Rotterdam- beschrijft hij het leven van een opgroeiende jongen. Centraal staat zijn vriendschap met de streng calvinistische familie Ruygveen. Een nostalgische, sfeervolle en warme roman, die Maarten 't Hart zelf als zijn meest geslaagde beschouwt.

  • Zoals bekend is Maarten t Hart afkomstig uit een streng gereformeerd milieu. In zijn literaire debuut Stenen voor een ransuil (1971) verzet 't Hart zich reeds, aldus criticus Georges Wildemeersch, tegen een onleefbare wereld waarin fanatisme en kortzichtigheid, wereldvreemdheid en geestelijke wreedheid hoogtij vieren'. Hij geeft een afstandelijk en precies geformuleerd verslag van de religieuze verminking die hem en vele van zijn generatiegenoten tot in lengte van dagen zal bepalen.
    Stenen voor een ransuil bestaat uit drie lange verhalen, waarbij we de hoofdpersoon leren kennen op verschillende momenten in zijn leven. Met dit debuut bewees Maarten 't Hart meteen een geboren schrijver te zijn.

  • *In de tuinliteratuur is dit schuddebuikende boek een unicum. - Vrij Nederland

    In De groene overmacht doet Maarten 't Hart verslag van zijn pogingen om eetbare gewassen te kweken. Op de vette klei blijkt dit een loodzware opgave. De hegemonie over elke vierkante meter grond dient hij voortdurend te betwisten met de onophoudelijk oprukkende brandnetels, vlieren, bramen en de alles overwoekerende haagwindes. De vogels stelen zijn bessen en verorberen zijn appels. De slakken decimeren zijn Chinese kolen en slaplanten, terwijl onder de grond de veenmollen de wortels van zijn jonge aanplant vernietigen. Hij delft derhalve voortdurend het onderspit, maar gaat desondanks blij- en manmoedig verder.

  • De vlieger

    Maarten 't Hart

    Van het verpakkingsmateriaal voor een grafmonument vervaardigen een grafdelver en zijn zoon een kruisvlieger. Als de zoon hem een keer alleen oplaat, verspeelt hij deze. Maanden later ziet hij hem terug voor het raam van een huis dat bewoond wordt door een vader en een dochter die sprekend op elkaar lijken. De vader is ongelukkig omdat hij niet heeft mogen doorleren en omdat zijn beeldschone dochter niet deugt.
    Op grond van de regel 'Vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren' uit het Onze Vader ontwikkelt deze vader een heel nieuwe theologie van verzoening en vergeving die hem steeds meer in conflict brengt met de dominees en ouderlingen van zijn gereformeerde kerk. Ten slotte wordt hij, zoals dat in het gereformeerde jargon heet, in de ban gedaan.
    Behalve deze droeve geschiedenis bevat De vlieger ook het tragikomische verhaal van een protestantse grafdelver op wie druk wordt uitgeoefend om in de avonduren met de hand een heel rooms-katholiek kerkhof te verhuizen dat plaats moet maken voor oprukkende nieuwbouw.
    De bizarre verwikkelingen in dit verhaal svmboliseren op onnadrukkelijke wijze de van oudsher conflictueuze en gespannen relatie tussen rooms-katholieken en protestanten.
    In De vlieger, dat in sfeer verwant is met veel van de korte verhalen over zijn jeugd en met de roman De aansprekers, geeft Maarten 't Hart een welhaast scurriele weergave van een aantal met elkaar verweven kerk(hof)sagen. Gelet op het feit dat de vader van de schrijver grafdelver was, is het niet onwaarschijnlijk dat deze een autobiografische achtergrond hebben.

  • Magdalena

    Maarten 't Hart

    Het langverwachte boek van Maarten 't Hart over zijn moeder

    `Na mijn dood,' zei de moeder van Maarten 't Hart vaak, `kun je over me schrijven wat je wilt, maar spaar me zolang ik leef.' Daarom heeft 't Hart in zijn werk zijn moeder zo veel mogelijk uit het zicht gehouden, waardoor een enigszins vertekend beeld van zijn jeugd ontstond. Nu zijn moeder in 2012 is overleden, kan Maarten 't Hart alsnog de wonderlijke eigenaardigheden en de onwrikbare, rotsvaste zekerheid des geloofs van zijn moeder aan een nader onderzoek onderwerpen, aldus een leemte in zijn autobiografie opvullend.

  • Verlovingstijd

    Maarten 't Hart

    `Wil je me zoenen ?'
    Mij overviel dat verzoek. Aan enige gedragshandeling uit het tamelijk eentonige, opmerkelijk voorspelbare en, vergeleken met bijvoor¬beeld de fuut, armzalige ethogram van het menselijk balts¬gedrag was ik toen nog niet toe. Omdat Ria mij echter vol verwachting aan¬keek, knikte ik heel voorzichtig met mijn hoofd.
    `Voor een stuiver,' zei ze.

    Na de begrafenis van hun stiefvader vertelt een hoogbejaarde moeder aan haar twee zoons dat haar huwelijk met hun vader een vergissing was. De verteller is een van die zoons. Het is echter maar de vraag of hij, zo dat al mogelijk is, zélf de juiste partnerkeuze heeft gemaakt.
    Verlovingstijd speelt zich af in Maassluis, eind jaren veertig. In het stadje vestigt zich een fietsenmaker die fout was in de oorlog. Twee verschoppelingen, de zoon van de fietsenmaker en een zoon van een rioolwerker, vinden elkaar. Hun hechte vriendschap wordt echter steeds beproefd omdat de fietsenmakerszoon al sinds de bewaarschool de vriendinnetjes afpakt van de rioolwerkerszoon. Zelfs later, als ze beiden in Leiden studeren, blijft dit patroon binnen hun vriendschap gehandhaafd, totdat het uiteindelijk, op onthutsende wijze, wordt doorbroken.

empty