• Met In ongenade werd J.M. Coetzee wereldberoemd. Het geldt inmiddels als een moderne klassieker. In ongenade werd verfilmd als Disgrace.

    Voor een man van zijn leeftijd, tweeënvijftig, gescheiden, heeft hij het probleem van de seks naar zijn idee heel aardig opgelost. Iedere donderdagmiddag rijdt hij naar Green Point. Stipt om twee uur drukt hij op de bel bij de ingang van Windsor Mansions, zegt zijn naam en gaat naar binnen. In de deur van nummer 113 staat Soraya op hem te wachten.

    Een wetenschapsman, werkzaam aan de universiteit maar in ongenade gevallen door een affaire met een studente, trekt zich terug op de afgelegen boerderij van zijn dochter, in de hoop enig evenwicht in zijn leven aan te brengen.

    Maar de harde werkelijkheid rukt meedogenloos op en verstoort alle broze relaties. Hij wordt samen met zijn dochter het slachtoffer van een gewelddadige actie.

  • 'Even indrukwekkend als In ongenade.' - NRC Handelsblad

    Tientallen jaren al bestuurt de oude, beschaafde magistraat naar ieders tevredenheid het dorpje aan de grens van het Rijk. Wanneer de regering het decreet uitvaardigt dat de barbaren in het grensgebied moeten worden vervolgd, kan de oude man daar niet veel begrip voor opbrengen. Hij voelt eerder sympathie voor die zogenaamde barbaren, een nomadenvolk dat niemand kwaad doet. Op subtiele wijze beschrijft Coetzee in Wachten op de barbaren niet simpelweg een bestuurder met een gewetensconflict, maar iemand die heen en weer geslingerd wordt tussen medeplichtigheid, onverschilligheid en verzet.

  • De dood van Jezus

    J.M. Coetzee

    David is tien jaar geworden en voetbalt elke week met zijn vrienden. Ze hebben geen teams of regels: soms staan er dertig in het veld en soms slechts vijf. Op een dag nodigt de directeur van een naburig weeshuis hen uit een wedstrijd tegen de wezen te spelen. Misschien vinden ze het leuk om zichzelf eens te meten met een echt team, om hun best te doen en alles te geven om te winnen. Maar David gaat veel verder dan dat. Hij besluit zijn thuis te verlaten en intrek te nemen in het weeshuis. Zijn ouders, Inés en Simón, kunnen niets doen om hem daarvan te weerhouden. Kort na zijn vertrek wordt hij opgenomen in het ziekenhuis vanwege een mysterieuze aandoening. Hij lijkt niet meer te redden. Steeds meer verliezen de ouders hun grip op de zoon die in alles hun tegenovergestelde lijkt. Wie is deze jongen eigenlijk, die het leven probeert te begrijpen door middel van nummers, sterren, dans en voetbal? En wie zijn zijn ouders zonder hem?


    De dood van Jezus is het laatste deel van Coetzees poëtische en filosofische saga over het leven van David. Een stralend en vluchtig leven, als een komeet die de lucht doorkruist. Met deze roman die naar de oorsprong van alles zoekt, biedt de Nobel-laureaat eens te meer het meest prachtige werk.

  • aar is ze weer, Elizabeth Costello, het intrigerende alter ego van John Coetzee. Ze is schrijfster, bij het grote publiek vooral bekend door een van haar vele romans. Ze is geboren in Australië, woont in Spanje en is een militante vegetariër met een scherpe pen: 'Dieren: zo'n woord dat alles op één hoop gooit! Wat hebben de sprinkhaan en de wolf gemeen behalve dat ze geen mensen zijn? Wie lijken meer op elkaar: de wolf en de sprinkhaan, of de wolf en ik?' Haar zoon John maakt zich zorgen nu ze ouder wordt. Kan ze niet beter bij hem in Baltimore intrekken of in de buurt van haar dochter aan de Côte d'Azur komen wonen? Ze hebben het allemaal voor haar uitgedacht en bespreken het met haar als ze elkaar treffen. John windt zich op over het schamele stulpje op het Spaanse platteland waar zijn moeder woont met een leger verwilderde katten en de dorpsgek Pablo. Waarom voelt ze zich voor hen verantwoordelijk en wil ze niet verhuizen naar een comfortabele plek?
    Willen de kinderen werkelijk hun moeder zo dicht bij hen hebben? Of voelen ze zich verplicht hun genereuze voorstellen te doen en komen ze niet uit hun hart. Het zal de lezer niet verbazen dat Elizabeth Costello hun aanbod afwijst. Op uiterst eloquente en innemende wijze stelt ze een aantal interessante vragen aan de orde in deze verhalen met een ontroerend slotakkoord.

  • Ze zijn over de zee gekomen, de man en de jongen, en hebben in het opvangcentrum een nieuwe naam en persoonsgegevens gekregen. Simon vindt zwaar en uitputtend werk in de haven bij de graanopslag. Door de geanimeerde gesprekken met zijn maten, meestal over de waarde en waardigheid van hun werk, maakt hij snel vrienden.
    Maar hij kan niet altijd de vader van de jongen spelen, hij moet een moeder voor hem zoeken. Hoewel iedere immigrant in dit land elk spoor van herinnering is kwijtgeraakt, is Simon er heilig van overtuigd dat hij Davids moeder zal herkennen als hij haar tegenkomt. En inderdaad: tijdens een wandeling ziet hij die vrouw en weet haar te overtuigen dat zij de moederrol voor David op zich moet nemen.
    Ze heeft het al snel door: dit is een slimme, wat dromerige jongen met soms rare ideeën en gedachten over deze wereld, dit is een heel bijzonder kind. Haar kind, nu. Maar op school wantrouwen de autoriteiten de eigenzinnige jongen en willen ze hem naar een strenge kostschool sturen, om te leren en nog eens leren: tellen, schrijven en vooral geen verzonnen onzin vertellen.
    Een botsing met de moeder is onvermijdelijk. Zij vraagt Simon hen naar de bergen in het noorden te brengen, de grens over. Een nieuwe vlucht begint.

  • Ze hebben elkaars boeken altijd met grote waardering gelezen, maar ze hadden elkaar nog nooit ontmoet. Dat veranderde toen Paul Auster samen met zijn echtgenote, de schrijfster Siri Hustvedt, uitgenodigd werd voor het Adelaide Literary Festival in Australië. Niet lang na zijn terugkeer in Brooklyn ontving Auster een brief van Coetzee:

    `Ik wil je een voorstel doen dat je wel of niet zal interesseren. Zou je iets gezamenlijks willen doen dat wat meer om het lijf heeft dan onze bijdragen aan de Beckett-editie? Ik heb nooit eerder met iemand samengewerkt maar met jou, denk ik, zou het plezierig kunnen zijn, en misschien zouden we zelfs, als God het wil, vonken op elkaar kunnen laten overslaan. Als het je in principe een goed idee lijkt, zou ik wel met een paar voorstellen kunnen komen. Het lijkt me één manier om een vriendschap gestalte te geven als men ver van elkaar verwijderd is.

    Paul Auster was geïntrigeerd. In zijn antwoord aan Coetzee stelde hij een onbegrensde dialoog voor die over ieder mogelijk onderwerp of thema kon gaan, over alles wat voor hen beiden interessant was. `In feite een discussie zoals we die zouden voeren als we in dezelfde stad woonden.

    Na twee jaar, de afgesproken periode, schreef Paul Auster: `De gedachte om nu te stoppen maakt me verdrietig, na twee jaar zie ik in jou een vriend, met wie ik het contact niet wil verliezen. Waarop Coetzee antwoordde: `Natuurlijk zijn we nu echte vrienden. We kunnen ook bloedbroeders zijn, als je dat wilt. Met een echte ceremoniële bloedmenging, wanneer wij elkaar de volgende keer zien.

    Het lijkt geen toeval dat deze bijzondere uitwisseling van gedachten, ideeën en opvattingen begint met een discussie over de vriendschap.

  • In de debuutroman van Coetzee woont Magda in een afgelegen boerderij waar ze de eenzaamheid én de schoonheid van haar omgeving onderkent. Ze woont er samen met haar vader en een aantal bedienden. De situatie escaleert als haar vader een jonge zwarte minnares neemt en Magda zich uitgestoten voelt.

  • In deze roman waarin Coetzee expliciet over zijn vaderland schrijft, raakt Michael K verzeild in een oorlog die zijn begrip te boven gaat. Het is een grimmig meesterwerk, waarin de onschuld zegeviert. Met Wereld en wandel van Michael K won Coetzee de prestigieuze Booker Prize, die hij later ook voor In ongenade zou ontvangen.

  • Langzame man

    J.M. Coetzee

    Toen hij door de lucht vloog dacht hij nog direct weer op te kunnen staan, even diep adem te halen, en dan weer door te fietsen. Maar nu zit hij thuis, een been tot boven de knie geamputeerd. Met tegenzin probeert hij te wennen aan het idee dat er nu dagelijks een verpleegster over de vloer komt. De eerste is een regelrechte ramp. De tweede, een Kroatische, handig, stevig en niet onaantrekkelijk, brengt Paul Rayment echter al snel op andere gedachten.

    Langzame man is een uitmuntende familieroman, een treffend en dikwijls komisch boek, waarin de lezer met een paar principiële vragen wordt geconfronteerd. Waarom hebben we pas echt het gevoel dat we leven als we voor een ander kunnen zorgen? Hebben mensen zonder kinderen iets essentieels gemist? En buitendien, wat is echte liefde?

    `Het beste boek van de afgelopen tien jaar. Arnon Grunberg in de Volkskrant

  • Simón heeft zijn hele leven ingericht rond zijn rol als pleegvader van de eigenzinnige jongen Davíd. Toch is er méér nodig om het kind te begrijpen, te kunnen liefhebben. Hij zal zich open moeten stellen voor een wereld die hem onbekend was; de ratio en het denken loslaten, en toetreden tot een realiteit van intuïtie, gevoel, muziek en dans.

    Ze zijn halsoverkop vertrokken, gevlucht voor de autoriteiten. Simón en Inés vinden een woning in Estrella, een rustige stad die vooral opvalt door het bijzondere opleidingsinstituut. Daar leert hun zesjarige pleegzoon Davíd geen wiskunde of grammatica, maar - tot grote verbazing van zijn ouders - over het verband tussen sterren en dansen.


    De pragmatische Simón begrijpt niets van de school, en steeds minder van Davíd. De jongen benadrukt voortdurend dat Simón zijn echte vader niet is, en Simóns levenslessen dringen niet tot het kind door; het gevoel dat Simón iets fundamenteels niet begrijpt, groeit met de dag. Maar ondanks de onorthodoxe lessen, waar ook schoolreisjes naar een nudistenstrand bij horen, ziet Simón de jongen opleven. Alleen Dmitri, de conciërge van het naast de school gelegen museum, baart hem zorgen. Waarom hangt hij de hele tijd bij de jongen rond, met zijn knipsels uit vieze blaadjes, en zijn obsessie voor Ana Magdalena, de bloedmooie danslerares? Waarom duikt hij overal op, op de meest onverwachte plekken en momenten, als een duvel uit een doosje?

    De schooldagen van Jezus toont ons een vader die zijn kijk op de wereld baseert op logica en feiten, die meer op zijn geest vertrouwt dan op zijn lichaam, en een zoon die in alles het tegenovergestelde lijkt. Maar dan gebeurt er iets in het schoolgebouw dat de hele stad op zijn kop zet. Langzaam ziet Simón in dat er misschien nog een andere kant van het menselijk bestaan is: iets náást denken en ratio. Het lichaam, het gevoel, de dans; iets wat vooralsnog ongrijpbaar voor hem was, maar waar Davíd het levende bewijs van is. Simón zet alles op alles om zijn zoon te kunnen liefhebben en eindelijk te begrijpen.

  • De schrijver Fjodor Michaïlovitsj reist in 1869 van Dresden naar Petersburg om uit te zoeken wat er met zijn zoon Pavel precies is gebeurd. Is hij het slachtoffer geworden van de geheime politie van de tsaar, heeft hij zelfmoord gepleegd, of is de anarchist Sergej Netsjajev verantwoordelijk voor Pavels dood?

    Fjodor Michaïlovitsj verdwijnt steeds meer in het leven van zijn zoon, en brengt een paar verwarrende en gepassioneerde nachten door met de mooie Anna Sergejevna, die hem niet dichter bij het raadsel van Pavels verdwijnen brengen. Coetzee heeft hier in feite de schrijver Fjodor Dostojevski ten tonele gevoerd en vervlecht op een geraffineerde wijze situaties en passages uit diens Boze geesten. Het is ook een ontroerend verslag van de pijn die een vader ervaart als hij zijn zoon moet missen.

  • Wanneer Susan Barton door muiters overboord wordt gezet en in haar roeiboot aanspoelt op een eiland in de Atlantische Oceaan, ontmoet ze daar Robinson Cruso en Vrijdag. De twee mannen hebben op hun verder onbewoonde eiland een maatschappij gevestigd waar strikte regels gelden: Cruso is de baas en de neger Vrijdag, wiens tong is afgesneden zodat hij niet over de macht van het woord beschikt, is de slaaf. Op Susans vraag waarom hij in al die jaren geen boot heeft gebouwd om te ontsnappen antwoordt Cruso: 'Een geredde Cruso zou de wereld ernstig teleurstellen.'

    Zij neemt het initiatief tot hun ontsnapping van het eiland. Het drietal wordt opgepikt door een passerende koopvaarder. Cruso sterft onderweg, en Susan komt met Vrijdag in Londen terecht, waar ze contact zoekt met de schrijver Daniel Foe. Foe blijkt echter niet zozeer geïnteresseerd in de geschiedenis van het eiland, als wel in het verhaal van Susan Barton zelf. Hij zal haar avontuur uiteindelijk in een boek verwerken.

    Coetzee herneemt een heldenepos uit de wereldliteratuur, vertelt het vanuit het verrassende perspectief van een vrouw en laat zo een nieuw licht schijnen op het oude thema vrijheid en onderdrukking.

  • IJzeren tijd

    J.M. Coetzee

    Elizabeth Curren woont alleen in haar huis in een buitenwijk van Kaapstad. Omdat ze weet dat ze niet lang meer te leven heeft, begint ze voor haar dochter in Amerika in de vorm van een dagboek het verhaal van haar leven bij te houden. Op dezelfde dag ziet ze een dakloze om haar huis rondscharrelen, maar ze jaagt hem niet weg. Florence, haar zwarte bediende, is allesbehalve blij met de komst van de verslonsde vent.

    Florence heeft soms haar kinderen bij zich als ze bij Mrs. Curren komt werken, onder wie haar vijftienjarige zoontje. Bij een bloedige actie van de blanke politie komt hij om het leven.

    Mrs. Curren, die de gedachte niet kan verdragen dat een vijftienjarige jongen gezien wordt als een misdadiger die de openbare orde in gevaar brengt, kiest uit een ouderwets gevoel voor fatsoen partij voor de zwarten. En hoe meer ze gekweld wordt door haar ongeneeslijke ziekte, hoe meer ze zich hecht aan de dakloze Vercueil, die met zijn hond in haar tuin hokt.

    Aangrijpend is de manier waarop Coetzee de lotsverbondenheid van deze mensen tekent, die als wrakhout op het strand van het leven zijn aangespoeld. IJzeren tijd is een genadeloos en verontrustend boek, maar het is ook ontroerend humaan en troostrijk. Het werd door de Sunday Express kort na verschijnen uitgeroepen tot boek van het jaar.

  • Schemerlanden

    J.M. Coetzee

    Schemerlanden is het debuut van J.M. Coetzee; het verscheen in 1974. Het bestaat uit twee novellen die beide - in verschillende tijden, maar met een verrassend overeenkomstige blik - het perverse geweld van de kolonisatie als thema hebben.

    In 'Het Vietnamproject' is Eugene Dawn, een specialist op het gebied van psychologische oorlogvoering, betrokken bij een grotesk project om de oorlog in Vietnam te beëindigen door de vijand te demoraliseren. Als hij aan een gedetailleerd rapport in het geëigende technische jargon bezig is, verandert de anonieme, ideologische en kille taal langzamerhand in een emotioneel en aangrijpend persoonlijk proza, waarin de problemen in zijn privéleven de overhand krijgen.

    'Het relaas van Jacobus Coetzee' beschrijft de gruwelijke wraak van de ontdekkingsreiziger Jacobus Coetzee op een Hottentottenstam die hem gevangen heeft genomen. Wanneer na zijn vrijlating een aantal 'getemde' Hottentotslaven toch naar hun eigen stam terugkeren om van de vrijheid te genieten, besluit Jacobus in 1760, zogenaamd op olifantenjacht, dat deze vrijheid een kort leven beschoren zal zijn.

  • Wie een roman van J.M. Coetzee leest, weet: deze personages zullen mij altijd bijblijven. Van David Luries innerlijke strijd in In ongenade tot de filosofische beschouwingen van Elizabeth Costello; als lezer begrijp je pijnlijk goed hun twijfels en beslissingen.

    In Het goede verhaal gaan Nobelprijswinnaar J.M. Coetzee en psychoanalytica Arabella Kurtz met elkaar in discussie over psychotherapie en de kunst van het vertellen. De therapeut en de schrijver hebben veel gemeen, zeker wat betreft hun interesse in de psyche van de mens. Daarnaast is de taal voor beiden het gereedschap om ervaringen en ontdekkingen mee te delen.

    Kurtz is geïnteresseerd in de psychologische processen en ontwikkelingen in de personages van Coetzee denk aan Michael Ks geestelijke verzet tegen onderdrukking in Wereld en wandel van Michael K. Coetzee tracht zijn begrip van de psychotherapie te vergroten, om dit te kunnen toepassen in zijn werk.

    Welke verhalen verzinnen we voor onszelf om ons verleden te herinneren? Kunnen we onze herinneringen aanpassen om een `mooier verhaal te vertellen, of moeten we Freud volgen en altijd blijven graven naar `de diepste waarheid? Het goede verhaal is een enerverende gedachtewisseling, niet alleen prikkelend voor lezers van Coetzee en therapeuten, maar ook voor hen die inzicht willen krijgen in de creatieve processen van de mens als auteur van zijn eigen geschiedenis.

empty