• Wijsbegeerte, zei Bertrand Russell, is een hardnekkige poging om zo helder en redelijk mogelijk te denken. De rivier van Herakleitos bespreekt de geschiedenis van de westerse wijsbegeerte met Russells omschrijving als rode draad. Plato, Aristoteles, Descartes, Spinoza, Popper, Rorty en vele anderen passeren de revue en worden in hun context geplaatst. Bovenal maken de auteurs duidelijk welke problemen deze filosofen bezighielden en hoe ze die probeerden op te lossen.
    De ontwikkeling van de experimentele methode in de zeventiende eeuw maakte het mogelijk om veel wijsgerige problemen wetenschappelijk aan te pakken. Dat betekende niet dat de wijsbegeerte overbodig werd. Tot vandaag zijn er talloze problemen van ethische, politieke en kennistheoretische aard, waarvan men niet weet hoe men ze strikt wetenschappelijk kan oplossen. Sommigen leiden hieruit af dat onze antwoorden steeds relatief zijn. Maar het behoort net tot de taak van de filosofie op zoek te gaan naar een rationele en objectieve aanpak, ondanks het gebrek aan een wetenschappelijke methode. Tegelijk moet het wijsgerig onderzoek aantonen hoe drogredenen ontstaan, hoe kennis soms verkeerd of onvoldoende gefundeerd wordt en hoe men tot onterechte conclusies komt en verkeerde verbanden legt.
    De rivier van Herakleitos beschrijft, op eigenzinnige wijze, hoe de grootste filosofen dat deden en daarbij vaak gebruikmaakten van, of zich spiegelden aan, de wiskunde en wetenschappen van hun tijd.

    Etienne Vermeersch (1934) studeerde klassieke filologie en wijsbegeerte aan de Universiteit Gent. Hij doceerde er diverse filosofische vakken en was ook vicerector. Hij publiceerde ondermeer De ogen van de Panda en Van Antigone tot Dolly. In 2008 werd hij door Knack verkozen tot meest invloedrijke intellectueel in Vlaanderen.

    Johan Braeckman (1965) studeerde wijsbegeerte en menselijke ecologie aan de Universiteit Gent, de Vrije Universiteit Brussel en de University of California. Hij doceert aan de Universiteit Gent en was `Socrates hoogleraar' aan de Universiteit van Amsterdam. Hij publiceerde boeken over bio-ethiek, Darwin en de evolutietheorie.

    http://www.houtekiet.be/boeken/p/detail/de-rivier-van-herakleitos-e-book

  • In de loop van de jaren tachtig ging Etienne Vermeersch op zoek naar de essentie van het ecologisch probleem. Hoe is het ontstaan, hoe komen we tot een oplossing en welke milieu-ethiek is daarvoor nodig?

    In 1988 publiceerde hij de bestseller De ogen van de panda - Een milieufilosofisch essay.

    Nu, bijna een kwarteeuw later, brengt hij een herwerkte uitgave. De oorspronkelijke tekst wordt getoetst aan de gebeurtenissen en publicaties die elkaar sindsdien hebben opgevolgd. En wat blijkt? De kern van Vermeersch' betoog houdt nog altijd stand, sterker, de argumenten van toen hebben aan kracht gewonnen.

  • Bij zijn academisch afscheid verzamelden Johan Braeckman & Hugo Van den Enden in 1997 dertien essays van Etienne Vermeersch. De bundel begint met een analyse van de zin van de begrafenis in de Griekse tragedie en eindigt met een essay over de ethische aspecten van dierexperimenten naar aanleiding van het eerste gekloonde schaap Dolly.

    Dit jaar in mei zou Etienne Vermeersch vijfentachtig geworden zijn. Naar aanleiding daarvan brengt Uitgeverij Houtekiet bijzondere heruitgaven van zijn boeken in een nieuwe vormgeving van Judith Vanistendael en Peter De Roy.

    `Elke zin, elk woord van Etienne Vermeersch is doordacht, helder en relevant. Hij componeerde zijn teksten met rationele, kritische en doorslaande argumenten.' - Dirk Verhofstadt

    `Etienne Vermeersch op zijn best: erudiet, informatief en op het scherpst van de rede.' - Johan Braeckman

  • Met het overlijden van Etienne Vermeersch is een hele bibliotheek aan kennis en wijsheid teloorgegaan. Zijn geheugen was indrukwekkend. Hij kon bijvoorbeeld foutloos lange fragmenten
    uit de Ilias van Homerus, de Divina Commedia van Dante of de cantates van Bach voordragen. Hij was net zo goed vertrouwd met wiskundige inzichten, van de gulden snede over de Fibonaccigetallen en de identiteit van Euler, tot de relativiteitstheorie en de wetten van de thermodynamica. Hij had een
    grondige kennis van de architectuur, de muziek, het theater en de beeldende kunsten, van Giotto en Caravaggio tot Kandinsky en Roger Raveel. Hij was bekend met de paleontologie, de cybernetica,
    de semiotiek, de moleculaire biologie en de astronomie. Weinigen kenden beter het werk van Baruch Spinoza, Immanuel Kant en Karl Popper. Verder was hij expert in de geschiedenis en de geschriften van het christendom, het jodendom, de islam en zelfs van het hindoeïsme en het confucianisme.

    Nagelaten geschriften bevat een reeks teksten over de thema's die Etienne Vermeersch zijn hele leven
    bezighielden. Het boek bevat wetenschappelijke en filosofische artikelen die hier voor het eerst in een
    Nederlandse vertaling verschijnen en toespraken, nota's en opiniestukken die hij in de loop van zijn
    lange academische carrière schreef over zaken als identiteit, migratie, geloof, milieu, abortus, euthanasie, overbevolking en kunst. De teksten geven de tijdgeest weer van de voorbije decennia en maken duidelijk hoezeer Etienne Vermeersch zijn stempel drukte op de mentaliteitswijzigingen die tijdens zijn leven plaatsvonden.

    Johan Braeckman en Dirk Verhofstadt waren medewerkers, collega's en bovenal intieme vrienden van Etienne Vermeersch. Ze brengen met dit boek een eerbetoon aan de intellectuele erfenis van een van Vlaanderens belangrijkste filosofen.

  • Etienne Vermeersch gaf tijdens zijn leven ontzettend veel lezingen en was een graag geziene gast op congressen en colloquia. In 2012 was hij de zomergast op de `rando-filo', een wandel- en filosofieweek in de Provence die jaarlijks georganiseerd werd door Leaudelure. Gastheer Willy Weyns en de deelnemers vuurden gedurende vijf dagen vragen af op de filosoof over uiteenlopende thema's zoals wetenschap en pseudowetenschap, ethiek en bio-ethiek, de financieel-economische crisis, de politieke structuur van België, multiculturaliteit en fundamentalisme, mensenrechten en de vrije wil. Dit boek is een neerslag van deze gesprekken.

  • Een meeslepend boek over de grote vragen van het leven
    André Léonard en Etienne Vermeersch zijn generatiegenoten. Geschoolde filosofen die een leven lang nagedacht hebben over de grote vragen die de mens zich stelt en de uitdagingen van onze tijd. Léonard werd priester en theoloog. Hij is vandaag aartsbisschop van Mechelen-Brussel. Vermeersch verliet de jezuïetenorde en werd atheïst. Hij is emeritus-hoogleraar en ere-vicerector aan de Universiteit Gent.
    Léonard en Vermeersch praten in dit boek over de ideeën en ervaringen die hun leven hebben bepaald. Ze gaan in debat over de grote thema's die geloof en wetenschap aan de orde stellen. En ze bespreken de uitdagingen die vandaag en morgen op ons afkomen. Deze historische en meeslepende dialoog wordt opgetekend door Joël De Ceulaer.

  • Over God

    Etienne Vermeersch

    Christenen geloven dat God almachtig en liefdadig is. Toch is er lijden en kwaad in de wereld. De god van het christendom is dus almachtig noch oneindig goed.
    Met een onontkoombare overtuigingskracht toont Etienne Vermeersch aan dat we het bestaan van de god van het christendom niet alleen om principiële redenen, maar ook op grond van 'zijn Openbaring' zowel op rationele als op ethische gronden niet kunnen aannemen.
    Alles wat positief is in de wereld en in de Bijbel kunnen we op een wetenschappelijke, 'naturalistische' wijze verklaren, zonder op het bestaan van een god een beroep te moeten doen. Alles wat negatief is, wordt, als we in de leiding en inspiratie van een goede, wijze en almachtige god geloven, volkomen onbegrijpelijk en absurd.
    Etienne Vermeersch toont heel helder aan dat hetzelfde trouwens geldt voor de god van de islam en 'zijn Openbaring' in de Koran.

empty