• Oordelen

    Hannah Arendt

    In Oordelen, het derde deel van haar trilogie `Het leven van de geest', houdt Hannah Arendt een pleidooi voor het oordelen, het sluitstuk van haar jarenlange reflectie over zowel het actieve als het contemplatieve leven. Arendt beschouwt oordelen als een belangrijke activiteit waarin mensen met elkaar hun bekommernis om de gemeenschappelijke wereld delen. Geen oordeel vellen is volgens haar een schandaal, onverantwoordelijk en brengt de wereld in gevaar.

    In deze stukken engageert Arendt zich, net als in Denken en Willen, met figuren uit de hele filosofiegeschiedenis, op zoek naar een weg naar onszelf, de mogelijkheid onze plaats in de wereld te heroveren zonder te loochenen dat in die wereld onaanvaardbare gebeurtenissen hebben plaatsgevonden. Het oordeel biedt die kans, omdat die altijd een minimale intersubjectieve eensgezindheid stichten, zoals vertalers Dirk de Schutter en Remi Peeters schrijven in hun ineliding.

    Oordelen had het slotstuk moeten worden van haar onderzoek naar de mentale activiteiten van de mens, maar Arendt overleed enkele dagen na het voltooien van Willen. In Oordelen zijn de contouren van haar onderzoek verzameld en een aantal andere teksten uit haar oeuvre waarin zij het oordelen bespreekt, bijvoorbeeld in relatie tot het totalitarisme.

  • Emmanuel Levinas is wellicht de diepzinnigste en gevoeligste filosoof uit de twintigste eeuw. Hij is de denker die het concrete, alledaagse menselijke bestaan heeft beschreven met een voor filosofen ongekende systematiek. In dit boek laat Jan Keij zien wat de 'kaswaarde' van Levinas' filosofie is, vanuit de vraag wat dit denken in de praktijk inhoudt. Die praktische toepasbaarheid van Levinas' denken heeft zich al bewezen in vele cursussen voor onder anderen leken, artsen, maatschappelijk werkers en verpleegkundigen, die allemaal de weg naar het best mogelijke helpen geschetst kregen. Waar het hier om gaat is een filosofie die niet alleen de wereld en de mens interpreteert, maar die ook verandert. Kortom, een inleiding op en praktische uitwerking van de filosofie van Levinas waar geen woord Frans bij is. Jan Keij (1948) is zelfstandig gevestigd filosoof en vooraanstaand Levinas-kenner. Eerder verscheen van hem o.m. 'De filosofie van Emmanuel Levinas' (4e druk 2009) en 'Nietzsche als opvoeder' (2e druk 2012).

  • Denken

    Hannah Arendt

    Waarom laten we ons in met een activiteit die niet alleen geen enkele waarheid oplevert, maar die tegelijkertijd ook geen enkel praktisch nut dient? In Denken, het eerste deel van haar trilogie `Het leven van de geest', buigt Hannah Arendt zich over het denken. Levert denken iets op? Zet het aan tot handelen? Lost het de problemen van de wereld op? Heeft het nut?

    Doorgaans wordt het denken omschreven als passieve contemplatie. Arendt maakt een onderscheid tussen resultaatgericht denken, gericht op nut en kennisverwerving, en een bezinnend denken dat zijn betekenis en waarde niet laat afhangen van het resultaat. Denken is een actieve zoektocht naar zin en betekenis.

    Arendt legt in Denken, vertaald door Dirk de Schutter en Remi Peeters, de waarde aard van het denken bloot. Alleen moet zij daarvoor breken met dominante tradities in de filosofiegeschiedenis. Vele filosofen en schrijvers maken in dit boek echter opwachting: ze vormen de levende gesprekspartners in Arendts denkervaring. Dat is haar onderzoek, naar eigen zeggen `een ontmanteling van de traditionele filosofie, bovenal: de schriftelijke neergang van een lang uitgesponnen gedachtegang.

    Samen met willen en oordelen vormt denken de mentale activiteiten die Arendt centraal stelt in `Het leven van de geest', de trilogie waaraan zij tot op de laatste dag van haar leven werkte.

  • Onderwijsheid

    Kees Boele

    Jong en oud worden overstelpt met informatie. Menigeen lijdt aan 'infobesitas'. We proberen het met informatietechnologie te lijf te gaan, maar dat helpt niet echt. Waar het namelijk op aan komt, is dat je kunt selecteren welke informatie echt belangrijk is. Daarvoor heb je wijsheid nodig. Onderwijsmensen, meent Kees Boele, moeten daarom weer gaan doen waar het ten principale in het onderwijs om gaat: onder-wijzen, zodat jongeren wijzer worden. Dat kan volgens hem echter alleen als leidinggevenden hun school echt school laten zijn in plaats van een bedrijf. Niet de managementinformatie moet leidend zijn, maar de inhoud van het onderwijs, de passie van docenten en de atmosfeer.


    Dr. C.P. (Kees) Boele (Alblasserdam, 1961) studeerde economie in Rotterdam (Erasmus Universiteit), waar hij in 1995 promoveerde. Ook studeerde hij filosofie in Amsterdam (Vrije Universiteit). Begin 2013 promoveerde hij op deze studie aan de Vrije Universiteit in de theologie. Sinds 1988 is hij bijna onafgebroken werkzaam in het hoger beroepsonderwijs, aanvankelijk als docent, sinds 2004 als bestuurder.

  • Het hoger beroepsonderwijs wil zowel een efficiënte leerfabriek als een opleider van zelfbewuste en innovatieve professionals zijn. Een onmogelijke opdracht? Niet per se. Henriëtta Joosten laat zien dat het experimentele, bevrijdende, maar ook gevaarlijke denken van Nietzsche handvatten biedt om studenten te laten excelleren in een dynamische beroepspraktijk. Joosten werkt, in navolging van Nietzsche, vijf elementen van het streven naar beter uit: omgaan met onzekerheid, excelleren, kritisch denken, waarheidszoekende vriendschap en leren met vallen en opstaan. Vanuit deze vijf perspectieven stelt zij - als filosoof en als hogeschooldocent - het hedendaags onderwijsdiscours ter discussie op zoek naar ruimte voor beter. 'Een hele mooie en prikkelende bijdrage aan de discussie over professional education in Nederland, die veel te saai en te braaf is.' Gert Biesta (hoogleraar pedagogiek aan de Brunel University London en geassocieerd lid van de Onderwijsraad) Henriëtta Joosten (1968) studeerde bedrijfskunde en filosofie in Rotterdam en volgde daarnaast een opleiding tot Gestalttherapeut. Ze is als docent HBO-ICT werkzaam aan De Haagse Hogeschool. Dit boek is een bewerking van het proefschrift waarop ze in november 2015 aan de Erasmus Universiteit promoveerde in de filosofie.

  • Voortbordurend op Adorno's opvatting dat het denken helemaal niet op zoek zou moeten gaan naar houvast en waarheid, maar juist bestaat om te kunnen 'breken met de continuïteit van het bekende', zoekt Jelle Baan naar nieuwe 'sluipwegen van het denken'. In de marges van de filosofie bouwt hij verder aan een toneel waarop het denken zichzelf kan blijven ontvouwen tot iets rijks en vreemds. 'Adorno, noch einmal' is een filosofische verkenning van de kritische traditie van denken, en in het bijzonder Adorno's raadselachtige vertolking daarvan, die uitmondt in een pleidooi voor een oefenethos waarin voeling, inventiviteit en virtuositeit centraal staan. In de spelonken van het denken van Adorno en de Kritische Theorie vind Jelle Baan een zekere 'intellectuele energie' die gebruikt kan worden om de filosofie opnieuw in gang te zetten. 'Adorno's denken, rijk en vreemd, wordt in dit prachtige essay actueel gemaakt voorbij de Kritische Theorie. In een sprankelende stijl zet Jelle Baan uiteen hoe Adorno's oeuvre worstelt met Horkheimers vraag "wat is theorie" en zet hij aan tot een hernieuwd lezen van Adorno.' - Willem Schinkel, hoogleraar sociale theorie, Erasmus Universteit Rotterdam Jelle Baan (1986) studeerde sociologie en filosofie in Rotterdam en is essayist. Hij beschouwt zichzelf als een homme des lettres in de klassieke zin. 'Adorno, noch einmal' is zijn eerste boek

empty