Querido Fosfor

  • In 1920 trok de joods-Russische schrijver Isaak Babel als oorlogscorrespondent mee met het Rode Leger in de veldtocht tegen de Polen. Hij hield een dagboek bij dat de basis vormde voor de verhalencyclus Rode Ruiterij, die hem beroemd maakte.
    Driekwart eeuw later volgt Pauline de Bok de chaotische weg van Babel door Wolhynië en Galicië, eens deel van het grootste joodse getto van Europa. Van de synagogen die ze nog vindt, resteren soms alleen de fundamenten, andere zijn in gebruik als schietschool of fabriek. De oude Oekraïners, Russen en de enkele joden die ze ontmoet, diepen verhalen op, aangetast door de tijd, vervormd door angst en ouderdom. Onder het gras, tussen de bomen, onder het plaveisel wijzen ze op massagraven, van Stalin, van Hitler. In de herhaling van vragen naar het verleden, zelfs in het kleinste dorp, ontstaat gaandeweg een bijzonder beeld van de verdwenen wereld van Oost-Europa. In de doodse stadjes en dorpen duikt het dagboek telkens weer op. `Wees vervloekt, soldatenleven, oorlog een opeenhoping van afgebeulde, verwilderde, nog gezonde jongemannen, schrijft Babel. Zijn oorlogsbelevenissen komen haast tastbaar dichterbij.
    Steden zonder geheugen vormt de neerslag van een reis door een verleden vol oorlog en een heden dat daar nog steeds onder gebukt gaat.

  • Doodsberichten

    Pauline de Bok

    `Geen levenseinde, geen doodsstrijd of overgave aan de dood is hetzelfde. Er staat vrij naar Hank Williams maar één ding vast: Well never get out of this world alive. En slechts van één ding ben ik bijna net zo overtuigd geraakt: dat iemand sterft zoals hij geleefd heeft.
    Dat schrijft Pauline de Bok in het nawoord van Doodsberichten. In dit boek doet ze verslag van het sterven en de dood van vijf mensen. Ze bezocht hen thuis, in het ziekenhuis of verpleeghuis en was onderdeel van hun dagelijks leven. De laatste weken of maanden kreeg elke gebeurtenis, elk gebaar, elk woord bijzondere betekenis, tegelijkertijd bleef het leven vreemd gewoon. Eén verhaal vertelt over een vrouw die al jaren zo gekweld werd door stemmen dat ze zelf de dood zocht. Haar familie en naasten scheppen achteraf een beeld van haar.
    Door ieder verhaal speelt de vraag: hoe leven mensen in het aangezicht van de dood? Zonder voyeurisme of opdringerigheid doet Pauline de Bok verslag, precies en met mededogen.
    Een prachtig boek. Anna Enquist
    Inlevend en vol gevoel beschreven. Algemeen Dagblad

empty